ΑΡΧΙΚΗ

ΑΡΘΡΑ ΜΟΥΣΙΚΑ

Η ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΜΙΚΡΟΥ FRANZ LISZT

ΜΕ ΤΟΝ LUDWIG VAN BEETHOVEN 

       Ένα απόσπασμα (σλ. 83-84) από το βιβλίο του Alan Walker, Franz Liszt, Vol.1. The Virtuoso Years, 1811-1847, Faber & Faber, London.  

       Ο FranzLiszt (1811-1886) έδειξε από πολύ νωρίς σπάνια μουσικά και πιανιστικά χαρίσματα. Έτσι, κατά τα έτη 1821-1823 σπούδασε στη Βιέννη σύνθεση με τον AntonioSalieri (1750-1825) και πιάνο με τον CarlCzerny (1791-1857), μαθητή του LudwigvanBeethoven (1770-1827). Τον Απρίλιο του 1823, λίγες μέρες πριν από το πρώτο του μεγάλο ρεσιτάλ στην Αυστριακή πρωτεύουσα, ο μικρός Λιστ, συνοδευόμενος από τον δάσκαλό του Τσέρνυ, επισκέφθηκε τον Μπετόβεν. Το 1875, πάνω από 50 χρόνια αργότερα, ο Λιστ διηγήθηκε αυτή την - επιβεβαιωμένη και από άλλες πηγές - επίσκεψη στην μαθήτριά του IlkaHorowitz-Barnay, η οποία και την κατέγραψε.

       Το περιστατικό αυτό έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, όχι μόνο γιατί οι πρωταγωνιστές του είναι πολύ γνωστοί σε όλους όσους ασχολούνται με το πιάνο, μικρούς και μεγάλους, αλλά και επειδή αποτελεί μαρτυρία μιας πιανιστικής εξέτασης, η οποία προϋποθέτει πολύ καλή γνώση όχι μόνο της τεχνικής του πιάνου αλλά και των θεωρητικών της μουσικής. Δεν πρέπει ασφαλώς να απαιτεί κανείς από έναν μαθητή να διαθέτει τις πρώιμες, εξαιρετικές μουσικές ικανότητες του Λιστ. Το επεισόδιο όμως που ακολουθεί αφήνει να διαφανούν ποιες πρέπει να είναι οι κατευθύνσεις και οι απώτεροι στόχοι της διδασκαλίας του πιάνου.

       «Ήμουν έντεκα χρόνων περίπου όταν ο Τσέρνυ, ο σεβαστός μου δάσκαλος, με πήγε στον Μπετόβεν. Ο Τσέρνυ τού είχε μιλήσει για μένα από καιρό και τον είχε παρακαλέσει να με ακούσει κάποια φορά να παίζω. Ο Μπετόβεν όμως είχε τέτοια απέχθεια στα παιδιά - θαύματα, ώστε είχε πάντοτε αρνηθεί με έντονο τρόπο να με δεχθεί. Τελικά όμως πείστηκε από τις επίμονες παρακλήσεις του Τσέρνυ και στο τέλος αναφώνησε με ανυπομονησία: «Για όνομα του Θεού λοιπόν, φέρε μου αυτό το μικρό φαινόμενο!».

       Ήταν δέκα το πρωί όταν μπήκαμε στα δύο μικρά δωμάτια στην οδό Schwarzspanier, όπου κατοικούσε ο Μπετόβεν. Εγώ ήμουν κάπως συνεσταλμένος, ο Τσέρνυ όμως με ενθάρρυνε φιλικά. Ο Μπετόβεν εργαζόταν σε ένα μακρύ, στενό τραπέζι κοντά στο παράθυρο. Μας κοίταξε για λίγο σκυθρωπά, είπε λίγα λόγια στον Τσέρνυ και παρέμεινε αμίλητος, ενώ ο καλός μου δάσκαλος μού έκανε νόημα να καθίσω στο πιάνο. Έπαιξα στην αρχή ένα σύντομο κομμάτι του Ries. Όταν τελείωσα, ο Μπετόβεν με ρώτησε αν μπορούσα να παίξω μια φούγκα του Μπαχ. Διάλεξα την φούγκα σε ντο ελάσσονα από «Το καλά συγκερασμένο κλειδοκύμβαλο». Αφού έπαιξα τη φούγκα, ο Μπετόβεν με ρώτησε: «Θα μπορούσες να μεταφέρεις τώρα αμέσως τη φούγκα και σε κάποια άλλη τονικότητα;» Ευτυχώς μπορούσα να το κάνω. Μετά την τελική συγχορδία σήκωσα τα μάτια. Το σκοτεινό, βαθύ βλέμμα του μεγάλου δασκάλου ήταν καρφωμένο εξεταστικά πάνω μου. Ξαφνικά ένα αδιόρατο χαμόγελο φώτισε τα σκυθρωπά του χαρακτηριστικά και ο Μπετόβεν με πλησίασε, έσκυψε πάνω μου, ακούμπησε το χέρι του στο κεφάλι μου και μού χάιδεψε τα μαλλιά. «Διαβολόπαιδο!», ψιθύρισε, «πραγματικά ένα μικρό φαινόμενο!» Ένοιωσα ξαφνικά το θάρρος μου να μεγαλώνει. «Μπορώ τώρα να παίξω και κάτι δικό σας;» ρώτησα θαρρετά. Ο Μπετόβεν χαμογέλασε και ένευσε καταφατικά. Έπαιξα το πρώτο μέρος από το κοντσέρτο του σε ντο μείζονα. Όταν τελείωσα, ο Μπετόβεν με έπιασε και με τα δύο του χέρια, με φίλησε στο μέτωπο και είπε : «Πήγαινε! Είσαι ένας από τους τυχερούς. Γιατί θα δώσεις χαρά και ευτυχία σε πολλούς άλλους ανθρώπους. Δεν υπάρχει τίποτε ανώτερο ή ευγενέστερο!»

       Ο Λιστ τα διηγόταν όλα αυτά βαθιά συγκινημένος, με δάκρυα στα μάτια και ένας τόνος ευτυχίας διακρινόταν σ’ αυτή την απλή διήγηση. Παρέμεινε για λίγο σιωπηλός και μετά είπε: «Αυτό το περιστατικό έχει παραμείνει η μεγαλύτερη υπερηφάνειά μου σε όλη μου τη ζωή, το φυλαχτό όλης μου της καριέρας ως καλλιτέχνη. Το διηγούμαι πολύ σπάνια – και μόνο σε στενούς φίλους!»

                                                                                                                                                            Μετάφραση : Βασίλης Αντωνόπουλος