ΠΜΓΛΠ

ΑΡΘΡΑ ΓΕΝΙΚΑ

25 χρόνια από την ίδρυση του 1ου Μουσικού Σχολείου

Για να δούμε την ιστορία του Σχολείου αυτού.

Το 1988 ιδρύθηκε το Πειραματικό Μουσικό Γυμνάσιο στην Παλλήνη, που σαν σκοπό είχε να   « … λειτουργεί πειραματικά για την εφαρμογή πειραματικών προγραμμάτων και πειραματικών μεθόδων διδασκαλίας στον τομέα της αισθητικής παιδείας γενικότερα και της μουσικής ειδικότερα. …».

(Απόσπασμα από την ιδρυτική απόφαση του Υπουργείου Παιδείας 3345/2.9.88, ΦΕΚ 649 τ. Β΄/7.9.88, παράγραφος 9.)

… «Η έννοια της μουσικής, κατά το αρχικό της περιεχόμενο, σήμαινε την πνευματική έκφραση του ανθρώπου στο σύνολό της. Το «μουσικήν ποίει και εργάζου» είχε ακριβώς το νόημα της απασχόλησης του ανθρώπου, πέρα από τη βιοποριστική του δουλειά, με τις τέχνες και το πνεύμα (ό,τι δηλαδή προστάτευαν οι μούσες)»... .    

(Απόσπασμα από την απόφαση για την ίδρυση Πειραματικού Μουσικού Γυμνασίου).

Το μουσικό σχολείο ήταν όραμα και έργο του Αντώνη Τρίτση και των συνεργατών του (της ομάδας του μουσικοπαιδαγωγού-συνθέτη Στέφανου Βασιλειάδη), οι οποίοι ανέλαβαν να οργανώσουν ένα σχολείο που δεν θα ήταν αντίγραφο κάποιου άλλου ευρωπαϊκού ή αμερικανικού σχολείου, αλλά θα βασιζόταν στα ελληνικά δεδομένα, ενώ ταυτόχρονα θα ήταν σύμφωνο με τις πιο σύγχρονες παιδαγωγικές αντιλήψεις.

Ήταν το όραμα, το πείραμα και το πρότυπο του σχολείου του μέλλοντος. Εμπνέονταν από τη φιλοσοφία και φιλοκαλία που βρήκαν την έκφρασή τους στον ελληνικό χώρο πριν από δυο και πλέον χιλιάδες χρόνια και κορυφώνονται στην αγάπη προς μια δημιουργική εναρμόνιση όλων των στοιχείων της ανθρώπινης φύσης.

Ο απώτερος στόχος των εμπνευστών του σχολείου ... «ήταν η δημιουργία σχολείων γενικής αισθητικής καλλιέργειας, που θα συνδύαζαν γενική παιδεία, γενική αισθητική παιδεία και εξειδίκευση σε μια από τις τέχνες: άλλα στη μουσική, άλλα στα εικαστικά ή το θέατρο»… .

… «Δίπλα στο μουσικό γυμνάσιο θα επιθυμούσα ένα άλλο που θα εξειδικεύονταν στα εικαστικά ή στο θέατρο παράλληλα πάλι με τη διδασκαλία των γενικών αλλά και των μουσικών μαθημάτων»… .

… «Το όραμά μου ήταν και είναι ένα σχολείο γενικής αισθητικής παιδείας. Το φαντάζομαι με τη μορφή ενός πολύ μεγάλου χώρου, μιας γυμνασιούπολης (ο όρος σε αντιστοιχία με αυτόν της πανεπιστημιούπολης)…».

Αλλά κι ετούτο.

«… πρέπει όσο μπορεί κανείς να κρατήσει τα χαρακτηριστικά του φυσιολογικού παιδιού που θα παίξει, θα χαρεί, θα ζήσει την ανέμελη παιδική ηλικία του μαζί με τα άλλα τα παιδιά, θα μάθει πράγματα που πρέπει να μάθει γιατί αν δεν τα μάθει ποτέ, για μένα δεν θα γίνει ποτέ ένας ολοκληρωμένος άνθρωπος και καλλιτέχνης». …

(Αποσπάσματα από την συνέντευξη του Στέφανου Βασιλειάδη, μουσικοπαιδαγωγού και συνθέτη, τον εμπνευστή του μουσικού γυμνασίου, στο περιοδικό «Μουσικοτροπίες», Νοέμβρης του 1989, θέμα «Μουσικό Γυμνάσιο: Όραμα και προβληματισμοί»).

Το πρόγραμμα

Αρχή του σχολείου ήταν να παρέχει πολύτεχνη μόρφωση χωρίς οι μαθητές να υστερούν σε γενική παιδεία.

…«Πάντα ο άνθρωπος πρέπει να έχει μια ολοκληρωμένη σχέση με όλα τα πράγματα που εκφράζουν τον άνθρωπο»… .

(Απόσπασμα από την συνέντευξη του Στέφανου Βασιλειάδη, μουσικοπαιδαγωγού και συνθέτη, τον εμπνευστή του μουσικού γυμνασίου, στο περιοδικό «Μουσικοτροπίες», Νοέμβρης του 1989, θέμα«Μουσικό Γυμνάσιο: Όραμα και προβληματισμοί»).

Έτσι, το πρόγραμμα σύμφωνα με την ιδρυτική πράξη, απαρτίζονταν από μαθήματα γενικής παιδείας, όπως όλα τα γυμνάσια, αλλά και μαθήματα αισθητικής παιδείας και μουσικά μαθήματα.

Εδώ θ’ αναφερθώ μόνο στα μαθήματα της αισθητικής παιδείας.

Στην αρχική σύλληψη του προγράμματος περιλάμβανε το «μάθημα» ή καλλίτερα τη δραστηριότητα της πολύτεχνης έκφρασης.

«Η πολύτεχνη έκφραση είναι μια δραστηριότητα του σχολείου που περιλαμβάνει πολλά πράγματα – τα μουσικά όργανα, παραδοσιακά και ευρωπαϊκά, και άλλα πολλά, σε μια ολοκληρωμένη τεχνική έκφραση που αποτελεί ένα μουσικό θέατρο με τη συμμετοχή και του κορμιού, τη θεατρική ερμηνεία, την ενασχόληση με τη σκηνική παρουσίαση του έργου, τα σκηνικά, την αμφίεση και το πλάσιμο του προσώπου, τη χρησιμοποίηση αντικειμένων ή και τον αυτοσχεδιασμό, την παντομίμα».

(Απόσπασμα από την συνέντευξη του Στέφανου Βασιλειάδη, μουσικοπαιδαγωγού και συνθέτη, τον εμπνευστή του μουσικού γυμνασίου, στο περιοδικό «Μουσικοτροπίες», Νοέμβρης του 1989, θέμα «Μουσικό Γυμνάσιο: Όραμα και προβληματισμοί»).

Με λίγα λόγια ήταν μια δραστηριότητα που ένωνε όλες τις τέχνες όπως είναι ο λόγος, η μουσική, ο χορός-κίνηση, τα εικαστικά, η αρχιτεκτονική κ.α..

Αυτό το μάθημα πολύ σύντομα αλλοιώθηκε, διασπάστηκε και παρέμεινε μόνο για ένα 2ωρο στην α΄ τάξη του γυμνασίου με τον τίτλο «μουσικοκινητική αγωγή» και βασίζονταν κυρίως στο συλλογικό αυτοσχεδιασμό μόνο.   (Πρόγραμμα 1991).

Ένα άλλο μάθημα που προέκυψε από τη διάσπαση της πολύτεχνης έκφρασης ήταν το μάθημα της ελεύθερης έκφρασης. Σ’ αυτό, καθηγητές όλων των κλάδων, δίδασκαν για ένα συνεχές 2ωρο την εβδομάδα, σε ξεχωριστά εργαστήρια όποια τέχνη ήξερε ο καθένας. Για παράδειγμα λειτουργούσαν εργαστήρια: λόγου, ποίησης, θεάτρου, σχεδίου, κεραμικής, κουκλοθέατρου, εργαστήρια μουσικών συνόλων, εργαστήρια φωτογραφίας-κινηματογράφου κ.α. . Στο μάθημα αυτό γίνονταν τέχνες που δεν μπορούσαν να χωρέσουν μέσα στο ωρολόγιο πρόγραμμα. (Για αυτόν τον λόγο όλοι οι καθηγητές γενικών μαθημάτων που προσλαμβάνονταν τότε, στο Σχολείο μας, έπρεπε να είχαν σχέση με τις τέχνες γενικά και με τη μουσική ειδικότερα (ΦΕΚ 649/Β/7/9/1988- Νο 5).

Τρίτο μάθημα που προέκυψε από τη διάσπαση της πολύτεχνης έκφρασης ήταν το μάθημα της θεατρικής αγωγής (στοιχεία θεάτρου).

Καθ’ ένα από αυτά, τα τρία χωριστά μαθήματα, προσέφερε αρκετά στο μαθητή. Δεν προσέφεραν, όμως, το άριστο που θα ήταν δυνατόν μέσ’ από την ενιαία διδασκαλία της αρχικής «πολύτεχνης έκφρασης» δηλαδή την συνεργασία όλων των τεχνών. Για φανταστείτε τι εμπειρία και τι γνώση θ’ αποκτούσαν οι εκκολαπτόμενοι αυριανοί πολίτες-τεχνίτες-επιστήμονες, όποιας μορφής και να ήταν, κάτι που η κοινωνία μας το έχει ανάγκη.

Και τώρα στον δικό μου τομέα.

Το μάθημα των Εικαστικών

Τότε το μάθημα πήρε τη σωστή ονομασία-τίτλο για πρώτη φορά, μάθημα Εικαστικών. (Στ’ άλλα σχολεία ακόμα και σήμερα λέγεται μάθημα καλλιτεχνικών). Τα εικαστικά, λοιπόν, όπως και η εικόνα έχουν την ρίζα τους στο αρχαίο ρήμα είκω (έοικα - εώκειν) που σημαίνει μοιάζω. Εμείς οι εικαστικοί και το μάθημα των Εικαστικών «έχουμε να κάνουμε» με την εικόνα και μάλιστα με την ποιότητα της εικόνας και τους κανόνες που διέπουν μια εικόνα όποιας μορφής και να είναι αυτή.

Σε όποια μορφή τέχνης κι αν αναφερθούμε θα δούμε ότι όλες είναι εικόνα- εικόνες. Η λογοτεχνία εικόνα-εικόνες, ο κινηματογράφος το ίδιο, ο χορός επίσης το ίδιο, η μουσική και αυτή εικόνα-εικόνες. Μόνο για την ακραία περίπτωση για τη μουσική και τους μουσικούς θα μπορούσαν να γραφούν σελίδες για την αξία και τις σχέσεις του μαθήματος των εικαστικών.

Το μάθημα αυτό είχε θεσμοθετηθεί, για να εκπληρώσει το σκοπό του σ’ αυτό το σχολείο, μ’ ένα συνεχές 2ωρο την εβδομάδα για όλες τις τάξεις (αλλά η 2η ώρα της γ΄ τάξης αφαιρέθηκε πριν τα πρώτα παιδιά φτάσουν στην τάξη αυτή). Το τμήμα χωρίζονταν σε δύο ομάδες προκειμένου να εξυπηρετηθεί η εργαστηριακή του φύση και ο δάσκαλος να έχει άμεση επαφή με τον μαθητή.

Η Ιστορία της Τέχνης ήταν ένα 2ωρο για όλες τις τάξεις του γυμνασίου.

Είναι μάθημα που αναφέρεται σε ότι καλύτερο έχει να αναδείξει η ανθρωπότητα, από την εποχή των σπηλαίων μέχρι και σήμερα, είναι η Ιστορία των Πολιτισμών.

Το μάθημα είχε την τύχη να διδαχτεί σχεδόν από την αρχή από τους καθηγητές των εικαστικών, εκτός κάποιων εξαιρέσεων.

Είχε γίνει ένα ζωντανό, εποπτικό μάθημα, που περιλάμβανε όχι μόνο τα ιστορικά στοιχεία αλλά και την προβολή διαφανειών, την αισθητική ανάλυση των έργων, τις συνθήκες που συνετέλεσαν σ’ αυτή τη δημιουργία του κάθε πολιτισμού (δηλαδή στοιχεία φιλοσοφικά, κοινωνικά, θρησκευτικά, πολιτικά, οικονομικά), συγκριτικές μελέτες, κατασκευαστικά προβλήματα της αρχιτεκτονικής, και ειδικές ασκήσεις εμπέδωσης των εικαστικών εννοιών.

(Στην ιστορία της μουσικής έχουμε περιόδους που η εξέλιξή της συνυπάρχει με την εξέλιξη των εικαστικών τεχνών, όπως Προαναγεννησιακή, Αναγεννησιακή, Μπαρόκ κ.ο.κ. Το μάθημα της Ιστορίας της Τέχνης δεν είναι απαραίτητο μόνο για τη γενική παιδεία, αλλά κυρίως, όπως στην προκειμένη περίπτωση για την ειδική, γιατί μέσα από το συσχετισμό των τεχνών και της ιστορίας τους, μπορεί ο μαθητής να έχει μια σφαιρική γνώση γι’ αυτές, για τη σημασία της καλλιτεχνικής έκφρασης μέσα στην ιστορία και επιπλέον για να μάθει τι συνέβαλλε και αναπτύχθηκαν ή αδράνησαν οι τέχνες στις αντίστοιχες περιόδους).

Τα δυο αυτά μαθήματα, τα εικαστικά μαζί με την ιστορία της τέχνης, βοήθησαν μαθητές να προσανατολιστούν και να διαλέξουν κλάδους επαγγελματικούς, όπως αρχιτεκτονική, καλές τέχνες, εφαρμοσμένες τέχνες, Ιστορία της Τέχνης κ.α.

(Χαρακτηριστική ήταν η περίπτωση μαθητή μας, άριστου στη μουσική, που διάλεξε και πέτυχε με την «πρώτη» στις εισαγωγικές εξετάσεις για την Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών χωρίς φροντιστήρια, με μόνη βοήθεια τα μαθήματα του σχολείου και τη δική μας ιδιαίτερη βοήθεια, πάντα στο χώρο του σχολείου).

Η αρχική ιδέα γι’ αυτό το σχολείο άρχισε, από τον πρώτο χρόνο, ν’ αλλοιώνεται. Ο Αντώνης Τρίτσης είχε ήδη φύγει από το Υπουργείο Παιδείας, οι συνεργάτες του, οραματιστές και αρχιτέκτονες της ιδέας, αναγκάστηκαν να απομακρυνθούν. Έτσι άρχισε η πρώτη αλλοίωση, κυρίως με τη διάσπαση του μαθήματος της πολύτεχνης έκφρασης.

Υπεύθυνη για την εκπλήρωση των σκοπών του σχολείου, όπως ορίζονται από την ιδρυτική πράξη, ήταν και είναι η πενταμελής Καλλιτεχνική Επιτροπή, που διορίζεται από τον Υπουργό Παιδείας. Ρόλος της Επιτροπής ήταν και είναι να μελετά και να κάνει εισηγήσεις στον υπουργό σε θέματα οργάνωσης των ειδικών μαθημάτων (προγράμματα, εξοπλισμός …, καθώς και η γενικότερη εποπτεία και αξιολόγηση της λειτουργίας των σχολείων αυτών).

Σύμφωνα με την κανονιστική απόφαση για τα μουσικά σχολεία (όπως τροποποιήθηκε με την ΥΠΕΠΘ Γ2/2513/13.6.89), η Καλλιτεχνική Επιτροπή αποτελείται από ειδικούς στους τομείς λειτουργίας των μουσικών σχολείων. Κατά συνέπεια, η επιτροπή θα έπρεπε ν’ αποτελούνταν από ειδικούς στους τομείς της μουσικής, των εικαστικών και του θεάτρου. Ωστόσο, μέχρι σήμερα η επιτροπή αποτελείται μόνο από μουσικούς, και ποτέ δεν συμμετείχαν στη σύνθεσή της εκπρόσωποι των άλλων τεχνών. Συνέπεια τούτου ήταν οι αποφάσεις και γνωμοδοτήσεις της να είναι μονόπλευρες.

Έτσι θα μπορούσε κανείς να την κατηγορήσει για συντεχνιακό χαρακτήρα, όπως θα διαπιστώσετε παρακάτω.

Το καθήκον που της είχε αναθέσει η πολιτεία ήταν να μελετά ν’ αξιολογεί και να προτείνει προγράμματα διδασκαλίας των ειδικών μαθημάτων έτσι ώστε να επιτευχθούν οι σκοποί και οι στόχοι που το ιδρυτικό έγγραφο ορίζει και όχι να τροποποιεί αυτούς τους σκοπούς και τους στόχους αυθαίρετα.

Το χρονικό της «αλλαγής»

Από τον Μάη του 1993 άρχισε η δρομολόγηση της συστηματικής αλλαγής του προγράμματος. Οι καθηγητές των εικαστικών του σχολείου μας (είμαστε πέντε εκείνη την εποχή) κληθήκαμε στο Υπουργείο Παιδείας από την τότε Καλλιτεχνική Επιτροπή να συμβάλουμε στην αλλαγή του προγράμματος.

Η Καλλιτεχνική Επιτροπή μας είχε προαναγγείλει ότι είχε δυο προτάσεις που μας αφορούσαν.

Πρώτη πρόταση ήταν ενοποίηση της Ιστορίας της Τέχνης με την Ιστορία της Μουσικής και ταυτόχρονα μείωση της νέας, ενοποιημένης Ιστορίας σε μία (1) ώρα την εβδομάδα. Όταν τους αναφέραμε τα προβλήματα που αυτό θα δημιουργούσε, (δηλαδή με ποια χαρακτηριστικά και ποια επιστημονικά δεδομένα και ποιος θα δίδασκε αυτή την ιστορία; Με ποια βιβλία; Με ποια εποπτικά μέσα;), μας είπαν ότι θα ετοιμάσουν το δικό τους πρόγραμμα (των μουσικών μαθημάτων) και θα μας το στείλουν να βάλουμε κι εμείς τις προτάσεις μας και ακόμη ότι θα μας καλέσουν να συμμετάσχουμε στην επιτροπή για την έκδοση του βιβλίου της Ιστορίας της Τέχνης.

Η δεύτερη πρόταση δεν μας έγινε ποτέ.

Επειδή ποτέ δεν μας εστάλη τέτοιο πρόγραμμα, αλλά ούτε και άλλη επίσημη ενημέρωση είχαμε, συντάξαμε (οι καθηγητές των Εικαστικών) υπόμνημα όπου από την 5ετή διδακτική μας εμπειρία και τις ανάγκες του σχολείου, προτείναμε τρόπους και αναλυτικό πρόγραμμα για τα μαθήματά μας ώστε το σχολείο να ανταποκρίνεται στους σκοπούς του ιδρυτικού του εγγράφου. Την 1η Σεπτεμβρίου του ίδιου έτους το διαβιβάσαμε και το κοινοποιήσαμε προς κάθε αρμόδιο .

Την επόμενη σχολική χρονιά τον Σεπτέμβριο του 1994, αφού είχαν αρχίσει τα μαθήματα, κυκλοφόρησε ένα πρόγραμμα ανυπόγραφο, σε χέρια κάποιων μαθητών και κάποιων μουσικών, χωρίς καμία επίσημη ενημέρωση του συλλόγου διδασκόντων. Λίγες μέρες αργότερα ο γραμματέας της Καλλιτεχνικής Επιτροπής δίνει τηλεφωνικά στους διευθυντές το νέο πρόγραμμα με την εντολή να το εφαρμόσουν.

Στο νέο αυτό πρόγραμμα οι ώρες του μαθήματος των Εικαστικών φέρονταν μειωμένες στο μισό τους, στο δε μάθημα της Ιστορίας της Τέχνης επιβάλλονταν «αυθαίρετα» αλλοίωση τόσο στο όνομα όσο και στο περιεχόμενο, δηλαδή μετονομάζονταν σε «Ιστορία των Πολιτισμών και Τεχνών», και ταυτόχρονα μειώνονταν οι ώρες στο μισό.

Στις 30 Σεπτεμβρίου 1994, ο Σύλλογος Διδασκόντων του σχολείου μας συνεδριάζει. Διαμαρτύρεται και καταγγέλλει την Καλλιτεχνική Επιτροπή γιατί βιαστικά και δίχως να εκτιμήσει τις απόψεις μιας εξάχρονης βιωμένης εμπειρίας του εκπαιδευτικού προσωπικού (Πειραματικό Σχολείο), εισηγείται αλλαγές που τροποποιούν το χαρακτήρα του σχολείου και του θεσμού. Καταγγέλλει επίσης τις μεθοδεύσεις προώθησης με το «αποφασίζω και διατάζω» που ανήκουν σε άλλες ξεπερασμένες εποχές. Καλεί την Καλλιτεχνική Επιτροπή σε κοινή συνεδρίαση ώστε να επεξεργαστούν από κοινού κάθε καινούργια πρόταση. Αυτή η καταγγελία-έκκληση διαβιβάζεται προς κάθε αρμόδιο.

Στις 23 Δεκεμβρίου 1994, παραμονές Χριστουγέννων, καλούνται στο Υπουργείο Παιδείας οι διευθυντές του σχολείου και κάποιοι γονείς ενώπιον του Αναπληρωτή Υπουργού κ. Πετσάλνικου και της Καλλιτεχνικής Επιτροπής, για να τους ενημερώσουν ότι με το άνοιγμα του σχολείου μετά τα Χριστούγεννα θα εφαρμοστεί το νέο πρόγραμμα – αυτό, δηλαδή, το προφορικό, που είχε δοθεί τον Οκτώβρη τηλεφωνικά. Οι διευθυντές κατορθώνουν να πάρουν μια αναβολή εφαρμογής του για το τέλος του Γενάρη, μέχρι να γίνει μια συνάντηση που εκκρεμούσε μεταξύ Καλλιτεχνικής Επιτροπής και Συλλόγου Διδασκόντων του σχολείου. Στις 18 Γενάρη 1995 γίνεται αυτή η συνάντηση. Οι προτάσεις του Συλλόγου ήταν να μην αλλάξει ο χαρακτήρας του σχολείου και κυρίως να μη συρρικνωθούν τα Εικαστικά και η Ιστορία της Τέχνης, όπως προέβλεπε το νέο ανυπόγραφο πρόγραμμα, αφού είναι μαθήματα που έχουν ανεβάσει το επίπεδο του σχολείου και τα μόνα που έχουν απομείνει από το αρχικό πρόγραμμα γενικής αισθητικής παιδείας. Πέρα απ’ αυτό, οι διευθυντές επισημαίνουν ότι θα προέκυπταν πολλά οργανωτικά προβλήματα. Το νέο πρόγραμμα απαιτεί υπερτριπλάσιους χώρους για τα ατομικά μουσικά μαθήματα και άλλους τόσους καθηγητές μουσικής. Πού θα βρεθούν στη μέση της χρονιάς;

Τα προβλήματα αυτά δεν τα είχαν σκεφτεί οι καθ’ ύλην αρμόδιοι από το νόμο – Καλλιτεχνική Επιτροπή και οι υπεύθυνοι του Υπουργείου Παιδείας.

Έτσι το σχολείο μας συνεχίζει να δουλεύει με το αρχικό του πρόγραμμα, του 1991.

Μια γαλήνη επικρατούσε στο σχολείο, σαν αυτή πριν από την καταιγίδα.

Το συνέδριο

Στο τέλος Φεβρουαρίου, αρχές Μαρτίου 1995, ανακοινώνεται η διενέργεια του 1ου Πανελλήνιου Συνεδρίου Μουσικών Σχολείων, που θα γινόταν την 3η 4η και 5η Απριλίου του ίδιου έτους στην Κέρκυρα, με θέμα «Μουσικά Σχολεία: Σκοπός – Προοπτικές», (διοργανωτές ήταν η Διεύθυνση Β/βάθμιας Εκπαίδευσης ΥΠΕΠΘ και η Καλλιτεχνική Επιτροπή).

Κι εδώ τα πράγματα «άριστα» οργανωμένα. Την πρώτη μέρα του συνεδρίου έκαναν τις εισηγήσεις τους ο Διευθυντής της Β/βάθμιας Εκπαίδευσης του Υπουργείου Παιδείας κ. Τρανούδης και ο πρόεδρος της Καλλιτεχνικής Επιτροπής κ. Φιδετζής. Διαβάστηκαν και οι χαιρετισμοί του Υπουργού και του Αναπληρωτή Υπουργού Παιδείας. Οι διοργανωτές και οι συνδιοργανωτές αντάλλαξαν φιλοφρονήσεις μεταξύ τους, μοίρασαν αναμνηστικές πλακέτες για τη διοργάνωση αυτού του συνεδρίου και τόνισαν τη σπουδαιότητά του.

Την επόμενη μέρα μίλησαν πρώτοι οι εκπρόσωποι των συλλόγων γονέων και κηδεμόνων, που στάθηκαν μεταξύ άλλων στα προβλήματα χώρου, (πολλά μουσικά σχολεία φιλοξενούνταν ή συστεγάζονταν με άλλα σχολεία), αλλά κυρίως αυτό που τους έκαιγε περισσότερο ήταν η επαγγελματική αποκατάσταση των παιδιών τους, αν ήταν δυνατόν αμέσως μετά το λύκειο.

Γι’ αυτούς που θα ’θελαν παραπέρα σπουδές, στα μουσικά τμήματα των πανεπιστημίων, ζητούσαν την πριμοδότησή τους με μόρια, σα να επρόκειτο για άτομα με ειδικές ανάγκες. Κατά τα άλλα, «ίσες ευκαιρίες». Και οι υπεύθυνοι τους το έταξαν, μελλοντικά τους είπαν, με την αλλαγή της νέας εκπαιδευτικής πολιτικής. Αντιλαμβάνεστε σε ποιο επίπεδο υπολόγιζαν το σχολείο, με 17 ώρες την εβδομάδα μουσικά μαθήματα, να μην είναι ικανό να προετοιμάζει κατάλληλα τους υποψήφιους, αλλά να χρειάζονται για την εισαγωγή τους στα ΑΕΙ πριμοδότηση με μόρια.

Στη συνέχεια μίλησαν οι εκπρόσωποι των μαθητών των μουσικών σχολείων (εκείνη την εποχή υπήρχαν 17 μουσικά σχολεία σ’ όλη την Ελλάδα). Στις ομιλίες τους τα παιδιά τόνισαν την ανάγκη για γενική μόρφωση σε όλους τους τομείς και αντιτάχθηκαν στην εξειδίκευση απ’ αυτή την ηλικία.

Τέλος, ήρθε η ώρα να μιλήσουν οι εκπρόσωποι των καθηγητών που είχαν έρθει στο συνέδριο με καταγραμμένες τις εμπειρίες και τις προτάσεις τους για ένα καλύτερο σχολείο, περιμένοντας ότι θα δινόταν σ’ αυτές το κύριο βάρος. (Εξάλλου γι’ αυτό είχαν πάει σ’ αυτό το συνέδριο, εκλεγμένοι από τους συλλόγους διδασκόντων, για να μεταφέρουν ακριβώς αυτές τις εμπειρίες. Οι σύλλογοι διδασκόντων του σχολείου μας, Γυμνασίου και Λυκείου, είχαμε πραγματοποιήσει, από κοινού, ημερίδα στον χώρο εκδηλώσεων του Πολεμικού Μουσείου Αθηνών και είχαν καταγραφεί συγκεκριμένες προτάσεις των κλάδων για το συνέδριο αυτό).

Άλλωστε, αυτό είχε τονίσει και η Πολιτεία, στην έναρξη του συνεδρίου: «...τις εμπειρίες όλων μας ...» (από το λόγο του κ. Τρανούδη), «...γόνιμο και δημιουργικό διάλογο ...» (από το χαιρετισμό του Υπουργού Παιδείας), «... ανταλλαγή εμπειριών ...» (από το χαιρετισμό του Αναπληρωτή Υπουργού Παιδείας).

Οι καθηγητές που είχαν πάει εκεί με προτάσεις από τους συλλόγους διδασκόντων των σχολείων τους, αποκλείστηκαν από τους έχοντες το γενικό πρόσταγμα και ανακοινώθηκε ότι θα μιλήσουν μόνο οι διευθυντές των σχολείων για ένα πεντάλεπτο ο καθένας. Στη γενική κατακραυγή των συνέδρων εκπροσώπων των καθηγητών, οι οργανωτές αναίρεσαν και είπαν ότι θα έπαιρναν και οι καθηγητές το λόγο. Για δήθεν εξεύρεση αρκετού χρόνου, μετέθεσαν τη σειρά των καθηγητών για το τέλος του συνεδρίου. Μια πρόταση πολύ καλά μελετημένη, ώστε να μην ακουστούν οι προτάσεις τους, αφού ο χρόνος που απέμενε ήταν λίγος, (μη ξεχνάμε ότι ήταν 17 σχολεία) και γιατί μετά ακολουθούσε μουσική εκδήλωση από μαθητές των σχολείων Παλλήνης, Χαϊδαρίου, Δολιανών και Κέρκυρας, που είχαν φτάσει εκεί για να κλείσουν με την εκδήλωσή τους το συνέδριο. Η πίεση χρόνου ανάγκασε ομιλητές να μην πάρουν το λόγο ή όσοι μίλησαν να αισθάνονται άσχημα, αφού πίσω από την αυλαία στη σκηνή περίμεναν, πάνω από μια ώρα, οι πρώτοι μαθητές για ν’ αρχίσουν αυτή την εκδήλωση. Άλλοι ομιλητές κατέθεσαν γραπτές τις προτάσεις τους στο προεδρείο.

Το «σπουδαίο» που συνέβη σ’ αυτό το συνέδριο ήταν τούτο: Σε ερώτημα του διευθυντή του Μουσικού Γυμνασίου Καρδίτσας προς στους υπεύθυνους της Καλλιτεχνικής Επιτροπής, «με ποιο πρόγραμμα θα κληθούμε την επόμενη σχολική χρονιά να δώσουμε τα κενά και να προσλάβουμε καθηγητές; Γιατί διαπιστώνω ότι άλλο πρόγραμμα εφαρμόζει το γυμνάσιο Παλλήνης και άλλο στο γυμνάσιο Δολιανών...». Τον διέκοψε ο γραμματέας της Καλλιτεχνικής Επιτροπής, λέγοντάς του ότι «θα σας στείλουμε σύντομα το νέο πρόγραμμα. Έχει υπογραφεί και δημοσιευθεί στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης».

Όπως θα διαπιστώσετε και παρακάτω, είχαμε πάει εκεί ως κομπάρσοι για ένα έργο που είχε ήδη παιχτεί. Σε ερώτησή μου, αν είναι αλήθεια τα λόγια του γραμματέα της Καλλιτεχνικής Επιτροπής για το νέο πρόγραμμα, ώστε να το λάβω υπόψη στην ομιλία μου, πήρα την απάντηση από τον κ. Παπαζαρή, μέλος της Καλλιτεχνικής Επιτροπής, που προήδρευε εκείνη τη στιγμή: «Ξέρω, ξέρω το άρθρο 8». (Εννοούσε το άρθρο 9, με το οποίο ιδρύθηκε το Πειραματικό Μουσικό Γυμνάσιο Παλλήνης, που οριζόταν ως σχολείο γενικής αισθητικής παιδείας με ειδίκευση στη μουσική. Αυτό το ήξεραν από τα υπομνήματά μας). Το ύφος που μου απάντησε ήταν σαν να μου ’λεγε: Θα το κανονίσουμε κι αυτό, δηλαδή το γενικής αισθητικής παιδείας.

Τα μέλη της Καλλιτεχνικής Επιτροπής, κ.κ. Γλυνιάς και Παπαζαρής, λόγω της έντονης διαμαρτυρίας μας, μας διαβεβαίωσαν, τους διευθυντές και καθηγητές εκπροσώπους του σχολείου μας, ότι το νέο πρόγραμμα δεν θα ίσχυε για το Πειραματικό Μουσικό Γυμνάσιο-Λύκειο Παλλήνης.

Το νέο πρόγραμμα

Αυτό το πρόγραμμα, λοιπόν, που υποτίθεται ότι θα προέκυπτε από τα συμπεράσματα του συνεδρίου του Απριλίου, είχε ήδη υπογραφεί πριν ένα μήνα στις 2 Μαρτίου, από τον Αναπληρωτή Υπουργό Παιδείας κ. Πετσάλνικο και είχε ήδη δημοσιευτεί στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης στις 17 του ίδιου μήνα. (ΦΕΚ 187, τεύχος δεύτερο, 17 Μαρτίου 1995).

Εμείς, βέβαια, το πληροφορηθήκαμε όταν κοινοποιήθηκε στο σχολείο μας, στις 16 Ιουνίου 1995.

Εδώ μπορεί να συμπεράνει κανείς ότι οι μήνες, εκείνη τη χρονιά, μάλλον έχασαν τη σειρά τους. Έτσι, και «διάλογος» υπήρξε με τη μορφή του συνεδρίου, αλλά και η απόφαση δεν κινδύνευε να ακυρωθεί, αφού είχε περάσει η προθεσμία των 60 ημερών που δίνει ο νόμος για άσκηση προσφυγής.

Για να δούμε, τώρα, πώς είχε αυτό το πρόγραμμα:

Το τραγικότερο είναι ότι καταργείται τελείως η γενική αισθητική παιδεία.

Το μάθημα των Εικαστικών μειώνεται από 2ωρο σε 1 ώρα και καταργείται ο εργαστηριακός του χαρακτήρας.

Η Ιστορία της Τέχνης μειώνεται στη β΄ και γ΄ τάξη του γυμνασίου από 2ωρο σε 1 ώρα, ενώ στην Γ΄ λυκείου μετονομάζεται προς στιγμήν σε Ιστορία των Πολιτισμών και αμέσως μετά παύει να υπάρχει, αφού η Ε΄ δέσμη που υπήρχε καταργείται.

Η Πολύτεχνη Έκφραση καταργείται.

Η Ελεύθερη Έκφραση καταργείται κι αυτή.

Το Μάθημα των αγγλικών από 3ωρο την εβδομάδα μειώνεται σε 2ωρο και καταργείται το τρίτο επίπεδο, (τα παιδιά αυτού του επιπέδου έπαιρναν το δίπλωμα Lower μόνο με τα μαθήματα του σχολείου).

Στη θέση όλων αυτών των ωρών που «ελευθερώνονται» μπαίνουν τα Μουσικά Σύνολα, 3 ώρες την εβδομάδα και η υποχρεωτική εκμάθηση ενός τρίτου οργάνου επιλογής του μαθητή. (Μέχρι τότε οι μαθητές είχαν τη δυνατότητα να μαθαίνουν ένα τρίτο μουσικό όργανο, προαιρετικά, μέσα από τα εργαστήρια της Ελεύθερης Έκφρασης).

Ό,τι είχε σχέση με τη δημιουργική έκφραση, αυτό που θα έκανε το μαθητή, τον αυριανό πολίτη, να έχει σφαιρική άποψη, καταργείται.

Ο Μάριος Δ. Μαυροειδής, καθηγητής στο Τμήμα Μουσικών Σπουδών του Ιονίου Πανεπιστημίου, και πρώην καθηγητής μουσικής στο Μουσικό Γυμνάσιο Παλλήνης, στο άρθρο του «Μουσική Εκπαίδευση και Παράδοση” στο περιοδικό “Ο Πολίτης» (29/9/95) μεταξύ άλλων έγραψε τότε:

«... επιπλέον επαναπροσδιορίστηκαν τα περιεχόμενα πολλών από τα μουσικά αντικείμενα ώστε να προσαρμόζονται στη μέση στάθμη των καθηγητών του Δημοσίου. Έτσι, χάθηκε ολοκληρωτικά ο πολύτεχνος και πολυπρόσωπος χαρακτήρας του σχολείου, χωρίς βεβαίως να επιτευχθεί ο στόχος του επαγγελματισμού. Γιατί το σχολείο μοιραία παραμένει χώρος γενικής αγωγής, μεγάλων αιθουσών και ομαδικής διδασκαλίας. Ενώ η προετοιμασία επαγγελματιών μουσικών προϋποθέτει ειδικό στενό πρόγραμμα διδασκαλίας και ατομικά μαθήματα σε πολλές και μικρές αίθουσες. Και επιπλέον, έναν μεγάλο αριθμό από άξιους και καλοπληρωμένους δασκάλους, ειδικευμένους σε μια πληθώρα αντικειμένων. Όμως, ακόμα και αν ο στόχος αυτός μπορούσε να επιτευχθεί, κανείς δεν σκέφτηκε ότι ο τόπος αυτός έχει πολύ μεγαλύτερη ανάγκη από καλλιεργημένους ακροατές παρά από μουσικούς. Που να παράγουν το κοινωνικό αιτούμενο για μουσική ζωή. Αλήθεια, αν η πολιτεία αποφάσιζε να ξοδέψει χρήματα, θα μπορούσε να ιδρύσει και να συντηρεί από μια συμφωνική ορχήστρα σε κάθε μεγάλη πόλη, σε τι κοινό θα έπαιζε αυτή όμως;»

Είναι σαφές ότι αυτές οι αλλαγές τροποποίησαν το χαρακτήρα του σχολείου, που παύει πλέον να αποτελεί σχολείο γενικής αισθητικής παιδείας.

Γιατί αυτές οι αλλαγές;

Ποιο ήταν το σκεπτικό της υπουργικής απόφασης; Μήπως άλλαξε η πολιτική βούληση και αποφασίστηκε ότι έπρεπε ν’ αλλάξει ο χαρακτήρας του σχολείου; Μήπως το υπουργείο θέλησε να περικόψει δαπάνες; Μήπως έγινε αξιολόγηση του έργου του σχολείου και κρίθηκε ότι δεν εκπληρώνει το σκοπό του με το προηγούμενο πρόγραμμα; Μήπως παρέκκλινε του σκοπού του;

Τίποτα απ’ όλ’ αυτά. Αν ήταν ένα απ’ αυτά, δεν θα μας το ’λεγε ρητά η απόφαση; Αλλά η απόφαση δεν λέει τίποτα σχετικά. Δεν έχει σκεπτικό, δεν έχει αιτιολόγηση.

Πώς γίνεται αυτό; Πώς μπορείς να κάνεις μια τροποποίηση χωρίς να την αιτιολογήσεις; Απλούστατα, αποκρύπτοντας το γεγονός ότι υπάρχει τροποποίηση. Πιάνεις και γράφεις στην απόφαση το πρόγραμμα που είχε ανακοινωθεί προφορικά το Σεπτέμβριο του 1994 (αυτό που δεν εφαρμόστηκε στο σχολείο μας αλλά σε κάποια άλλα μουσικά είχε εφαρμοσθεί), γράφεις και το καινούργιο από κάτω και λες: «Ορίστε το πρόγραμμα για το 94-95, ορίστε και το πρόγραμμα για το 95-96, πανομοιότυπα». Έτσι, μ’ αυτό τον ευρηματικό τρόπο κανένας δεν καταλαβαίνει από την απόφαση ότι αλλάζει άρδην το προηγούμενο πρόγραμμα και μαζί του δίνεται τέλος σε μια από τις τόσο σπάνιες καλές στιγμές της παιδείας στην Ελλάδα.

Ας μου επιτραπεί να πω ότι η αιτιολόγηση των αποφάσεων ενώπιον των πολιτών δεν είναι μια απλή τυπικότητα που απαιτεί ο νόμος, είναι ένα ουσιαστικό στοιχείο που διαφοροποιεί τη δημοκρατία από ένα καθεστώς αυθαιρεσίας.

Τη νέα σχολική χρονιά 95-96 , αφού είχαν γίνει για ένα μήνα μαθήματα με το παλιό πρόγραμμα και παρά τις αντίθετες προφορικές διαβεβαιώσεις των μελών της Καλλιτεχνικής Επιτροπής, στο συνέδριο, το σχολείο στις 11 Οκτωβρίου υποχρεώνεται να εφαρμόσει το νέο πρόγραμμα. Οι ώρες των Εικαστικών και της Ιστορίας της Τέχνης, από 64 ώρες εργασίας την εβδομάδα που προβλέπονταν στο παλιό πρόγραμμα, μειώνονται σε 21.

Τρεις καθηγητές των εικαστικών φεύγουμε με απόσπαση και δυο που απομένουν προσπαθούν να βρουν τρόπο να κάνουν σωστά τα μαθήματα των Εικαστικών και της Ιστορίας της Τέχνης. Τι να προλάβεις σε 35 λεπτά της ώρας; Να πεις; Να δείξεις; Να εξετάσεις; Πόσο να τα συμπυκνώσεις;

Στις 21 Σεπτεμβρίου 1995 συνεδριάζει ο Σύλλογος καθηγητών και εκδίδει ψήφισμα με αριθ. πρωτ. 915/22-9-95 διαβιβάζεται προς την Καλλιτεχνική Επιτροπή των Μουσικών Γυμνασίων και κοινοποιείται στη Δ/νση σπουδών Β΄θμιας Εκπ/σης, Δ/νση Β΄θμιας Εκπ/σης Ανατ. Αττικής, στο Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, στον Σύλλογο γονέων και Κηδεμόνων Π.Μ.Γ.Λ.Π., την Ε΄ ΕΛΜΕ Ανατ. Αττικής και την ΟΛΜΕ.

Το ψήφισμα έλεγε:

     «Ο Σύλλογος καθηγητών του Πειραματικού Μουσικού Γυμνασίου Παλλήνης λαμβάνοντας υπόψη το χαρακτήρα του Σχολείου, σύμφωνα με την ιδρυτική απόφαση, που έχει εμπεδωθεί στα επτά χρόνια λειτουργίας του, αντιτίθεται στην αλλαγή του μέχρι πέρυσι ισχύοντος αναλυτικού προγράμματος και στην εφαρμογή του νέου, το οποίο κατά τις πρώτες ημέρες λειτουργίας του Σχολείου φαίνεται πρακτικά ανεφάρμοστο στο σύνολό του.

       Υπογραμμίζοντας τη δυσαρμονία μεταξύ θέσεων καλλιτεχνικής Επιτροπής και λειτουργίας του Σχολείου, ζητά απ’ την Δ/νση Σπουδών Β΄θμιας Εκπ/σης του Υπ. Παιδείας, την καλλιτεχνική επιτροπή και το παιδαγωγικό Ινστιτούτο να επεξεργαστούν από κοινού κάθε καινούργια πρόταση που αφορά την πορεία του Σχολείου, αφού προηγουμένως εκτιμηθεί η βιωμένη εμπειρία του διδακτικού προσωπικού» … ..

Ο Σύλλογος Καθηγητών του Π.Μ.Γ.Λ.Π. συνεδριάζει ξανά στις 2/10/95 και με ψήφισμα – καταγγελία και με αριθ. πρωτ. 970/4-10-95 απευθύνεται και διαβιβάζεται προς το Γραφείο Υπουργού Παιδείας και Θρησκευμάτων. Κοινοποιείται στη Δ/νση Β΄θμιας Εκπαίδευσης, την Καλλιτεχνική Επιτροπή Μουσικών Γυμνασίων, την ΟΛΜΕ, την Ε ΄ΕΛΜΕ Ανατ. Αττικής και στον Σύλλογο Γονέων και Κηδεμόνων του Π.Μ.Γ.Λ.Π.

Το ψήφισμα – καταγγελία έλεγε:

«Ο Σύλλογος Καθηγητών του Π.Μ.Γ.Λ.Π. κατά την συνεδρίαση της 2/10/95 καταγγέλλει την καλλιτεχνική Επιτροπή των Μουσικών Γυμνασίων της χώρας μας διότι:

Αγνοώντας την εισήγηση των Καθηγητών του Π.Μ.Γ.Λ.Π. για την από κοινού επεξεργασία κάθε πρότασης που αφορούσε την αλλαγή του Αναλυτικού προγράμματος ώστε να εκτιμηθεί – αξιολογηθεί η επτάχρονη εμπειρία τους και παρά την προφορική δέσμευση, προέβη στην εφαρμογή νέου (δίχως την έγκριση του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου) το οποίο δεν μπορεί να εφαρμοστεί με αποτέλεσμα να προκύψουν πρόσθετα προβλήματα στη λειτουργία του Σχολείου.

Χωρίς να εκτιμήσει τις λειτουργικές ανάγκες του Σχολείου απέσπασε τους καθηγητές Μουσικής, για τις ανάγκες του πανελλήνιου διαγωνισμού υποψηφίων καθηγητών Μουσικής, με αποτέλεσμα το Σχολείο να μη μπορεί να λειτουργεί σε όλο το πρόγραμμά του.

Τέλος αποτελεί απαίτησή μας η ανασύσταση της Καλλιτεχνικής Επιτροπής με εκπροσώπους απ’ όλο το φάσμα της τέχνης που διδάσκεται στο Σχολείο (Μουσική - Εικαστικά - Θέατρο) οι οποίοι θα διαθέτουν τα απαραίτητα εκπαιδευτικά (παιδαγωγικά) εχέγγυα, ώστε να διασφαλιστεί η πολύπλευρη σύνδεση όλων των τομέων του Σχολείου με τον κεντρικό στόχο.

Έτσι πιστεύουμε ότι αυτή η αναβάθμιση θα δώσει στην καλλιτεχνική επιτροπή ουσιαστικό και εποικοδομητικό θεσμικό ρόλο».        

Ακολούθησαν διαμαρτυρίες των μαθητών, συνελεύσεις γονέων και κηδεμόνων.

Ανήσυχοι οι γονείς έβλεπαν το σχολείο να μη λειτουργεί. Υπήρχαν πάρα πολλά κενά στα μαθήματα της μουσικής, γιατί οι υπεύθυνοι δεν είχαν φροντίσει να στείλουν το απαραίτητο προσωπικό για την υλοποίηση του νέου προγράμματος, με αποτέλεσμα για αρκετό χρονικό διάστημα το σχολείο να λειτουργεί μόνο με τα μαθήματα γενικής παιδείας. Αλλά κι όταν άρχισαν να έρχονται μουσικοί, αυτοί δεν αρκούσαν. Παρατηρήθηκε, μαθητές, μέχρι τα μέσα της σχολικής χρονιάς (τον Φεβρουάριο), να μην έχουν κάνει καθόλου μερικά από τα υποχρεωτικά μουσικά μαθήματα (πιάνο, ταμπουρά και τρίτο όργανο επιλογής), και κάποιοι άλλοι να έχουν κάνει ελάχιστα.

Οι εισαγωγικές εξετάσεις των μαθητών για το σχολικό έτος 95-96 είχαν γίνει στις αρχές Ιουνίου 1995. Οι υποψήφιοι και οι γονείς τους είχαν υπόψη τους τον αρχικό χαρακτήρα του Γυμνασίου ως σχολείου γενικής αισθητικής καλλιέργειας, αφού το νέο πρόγραμμα, όπως προανέφερα, έφτασε στο σχολείο στις 16 Ιουνίου. Στη διάρκεια της σχολικής χρονιάς αναγκάστηκαν να φύγουν 30 και πλέον μαθητές από την α΄ τάξη γιατί και η αισθητική παιδεία είχε υποβιβαστεί αλλά και η μουσική παιδεία δεν λειτουργούσε ικανοποιητικά. Το τρομακτικό για τους γονείς ήταν η απουσία όποιου υπευθύνου για τη λειτουργία του.

Μια ομάδα γονιών, στην αγωνία μας για το μέλλον αυτού του σχολείου και τη μόρφωση των παιδιών μας, μετά από πολλά εμπόδια και αφού απειλήσαμε ότι θα διαμαρτυρηθούμε στα Μ.Μ.Ε. κατορθώσαμε να συναντήσουμε τον Αναπληρωτή Υπουργό κ. Πετσάλνικο και να εκθέσουμε τους προβληματισμούς μας. Μη θέλοντας να παραδεχθεί κανέναν από τους προβληματισμούς μας, ο κ. Αναπληρωτής Υπουργός μας αποχαιρέτησε, απευθυνόμενος προς εμένα, λέγοντάς μου: «δάσκαλε μ’ αυτή την ανεργία που υπάρχει, δεν είναι καλό κάποιο παιδί να μπορεί να παίξει το μπαγλαμαδάκι του ή την κιθαρίτσα του;».

Στις 17 Μαρτίου του 1996, η συνέλευση των γονέων και κηδεμόνων με ψήφισμά της ζήτησε την διατήρηση του χαρακτήρα του Μουσικού Γυμνασίου και του Λυκείου Παλλήνης ως πειραματικού σχολείου γενικής αισθητικής καλλιέργειας.

Σ’ ένα πειραματικό σχολείο εφαρμόζονται πειραματικά προγράμματα που θα ’πρεπε να αξιολογούνται και ανάλογα να συνεχίζουν να εφαρμόζονται ή να τροποποιούνται ή να καταργούνται.

Μια αλλαγή σαν αυτή που επήλθε στο Μουσικό Σχολείο Παλλήνης θα ήταν αποδεκτό να γίνει αν η Πολιτεία αποφάσιζε ν’ αλλάξει το χαρακτήρα του σχολείου, από γενικής αισθητικής καλλιέργειας με ειδίκευση στη μουσική, σε αμιγώς επαγγελματικό μουσικό σχολείο. Αλλά αυτό θα έπρεπε να το κάνουν ανοιχτά, ρητά, με παρρησία, εξηγώντας τους λόγους γι’ αυτή την αλλαγή πολιτικής με επιχειρήματα που θα αποδείκνυαν ότι αυτή η αλλαγή θα είναι προς όφελος της παιδείας και κυρίως να αναλάμβαναν τις ευθύνες τους. Στην προκειμένη περίπτωση αυτά τα στοιχεία απουσίαζαν παντελώς.

Δεν θα ’πρεπε να σκεφτούν αυτά τα παιδιά που φοιτούσαν ήδη σ’ αυτό το σχολείο υπολογίζοντας στον αρχικό του χαρακτήρα; Δε θα ’πρεπε επίσης να ενημερωθούν έγκαιρα οι γονείς των υποψηφίων και οι ίδιοι γι’ αυτή την αλλαγή;

Το σχολείο από σχολικό έτος 95-96 έως και το σχολικό έτος 2004-05 λειτουργεί μ’ εκείνο το περικομμένο πρόγραμμα της αισθητικής παιδείας. (Να ξαναθυμίσω, από τον τεμαχισμό της Πολύτεχνης Έκφρασης παραμένει το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής, το μάθημα των εικαστικών μειώνεται από 2ωρο σε 1 ώρα και καταργείται ο εργαστηριακός του χαρακτήρας. Η Ιστορία της Τέχνης παραμένει στην α΄ τάξη για 2ωρο και μειώνεται στη β΄ και γ΄ τάξη του γυμνασίου από 2ωρο σε 1 ώρα, ενώ στην Γ΄ Λυκείου μετονομάζεται προς στιγμήν σε Ιστορία των Πολιτισμών και αμέσως μετά παύει να υπάρχει, αφού η Ε΄ δέσμη που υπήρχε καταργείται. Στο δε Λύκειο μια ώρα Αισθητική Αγωγή, μάθημα επιλογής στην Α΄ τάξη, δίωρο το Ελεύθερο Σχέδιο μάθημα επιλογής στην Β ΄τάξη και δίωρο Ιστορία της Τέχνης, μάθημα επιλογής στην Γ ΄τάξη μετά την αλλαγή του προγράμματος του Λυκείου).

Από το σχολικό έτος 2005-06 τα πράγματα αλλάζουν πάλι, η Ιστορία της Τέχνης στην α΄ τάξη του Γυμνασίου μειώνεται από 2ωρο σε 1 ώρα και παραμένει ξεκομμένη έτσι σαν ρετάλι μόνη της, ενώ στην β΄ και γ΄ τάξη καταργείται τελείως. Ότι είχε απομείνει που ψευτοχαρακτήριζε ακόμα ως αισθητική παιδεία σ΄ αυτό το σχολείο διαγράφεται.

Στο δε Λύκειο το Ελεύθερο Σχέδιο μάθημα επιλογής στην Β΄ τάξη μειώνεται από δίωρο σε μια ώρα, και σήμερα με τα καινούρια δεδομένα το Ελεύθερο και το Γραμμικό Σχέδιο καταργούνται τελείως. (Οι γονείς που τα παιδιά τους θα πρέπει να εξετασθούν στα μαθήματα αυτά, ως ειδικά μαθήματα, για ν’ ακολουθήσουν σχολές που τα χρειάζονται, θα τα πληρώνουν πλέον από την τσέπη τους).

Τους καλοκαιρινούς Μήνες και τον Σεπτέμβρη του 2008 έγινε μια ακόμα απόπειρα διάλυσης, ότι είχε απομείνει από τον τίτλο του σχολείου ως Σχολείο Γενικής Αισθητικής Παιδείας το στέλνανε «στο πυρ το εξώτερο».

Ένα χαρτί της Καλλιτεχνικής Επιτροπής κυκλοφορούσε σφιχτά-κρυφά στα χέρια κάποιων αλλά και της Διεύθυνσης του Σχολείου μας. Με το κρυφό αυτό χαρτί τα εναπομείναντα μαθήματα των Εικαστικών, της Ιστορίας της Τέχνης και της Θεατρικής Αγωγής καταργούνταν τελείως από τα μουσικά σχολεία και μειώνονταν και η Παραδοσιακή Μουσική στο μισό.

Εγώ το πληροφορήθηκα από τους καθηγητές της παραδοσιακής μουσικής όπου μ΄ το αυτό χαρτί ήταν θύμα και το μάθημά τους.

Η σκηνή που εξελίχθηκε για να δω αυτό το κρυφό χαρτί, από τα χέρια της Διεύθυνσης, δεν μπορεί να περιγραφεί εδώ.

Τότε έγραψα ένα κείμενο διαμαρτυρίας και το ’στειλα προς κάθε αρμόδιο.

Παραθέτω απόσπασμα του κειμένου.

   «Με αφορμή την αποβολή του μαθήματος των Εικαστικών καθώς και του μαθήματος της Θεατρικής αγωγής απ’ όλα τα Μουσικά Σχολεία της Ελλάδος «λόγω ανάρμοστης συμπεριφοράς τους» …

Τον Σεπτέμβριο του 2005 γράφτηκε ο «επικήδειός» του μαθήματος της Ιστορίας της Τέχνης, με την κατάργηση του από τα Μουσικά Σχολεία.

Σήμερα, με αφορμή την αποβολής του μαθήματος των Εικαστικών καθώς και του μαθήματος της Θεατρικής αγωγής (των τελευταίων μαθημάτων που απέμειναν να θυμίζουν τον χαρακτηρισμό του σχολείου ως «Σχολείο Γενικής Αισθητικής Παιδείας …») απ’ όλα τα Μουσικά Σχολεία της Ελλάδος «λόγω ανάρμοστης συμπεριφοράς τους», θα προσπαθήσω να θυμίσω, έτσι ως μνημόσυνο,

Σήμερα ήρθε και η σειρά για «επικήδειο» των Εικαστικών καθώς και του μαθήματος του Θεάτρου (τελευταίο πρόγραμμα μια (1) ώρα την εβδομάδα).

Ξέρετε τι πονοκέφαλος θα ’ταν γι’ αυτούς, τους «αρμόδιους», όλα αυτά, τα παράξενα, μαθήματα για τόσα χρόνια; (διανύουμε το 20το έτος).    

Θ’ αναρωτιόνταν, φαντάζομαι:

«Καλά ορέ, αυτοί που ίδρυσαν το Σχολείο δεν ήταν καθόλου στα καλά τους; Τι τα ’θελαν τα Εικαστικά, την Ιστορία της Τέχνης, Την Πολύτεχνη Έκφραση, το Θέατρο, τα Ελεύθερα εργαστήρια, τόσες ώρες την εβδομάδα; Τι σχέση έχουν αυτά με τη Μουσική;

Μεγάλος βραχνάς φαντάζομαι.

Από τον 5ο, κιόλας, χρόνο λειτουργίας, του πρώτου, του Πειραματικού Μουσικού Σχολείου Παλλήνης άρχισαν να τα σκέφτονται τι πρέπει να κάνουν μ’ αυτά τα παρείσακτα μαθήματα. Ντρέπονταν, φαίνεται, και να ρωτήσουν τι ρόλο παίζουν. Φοβόταν, μη τους έλεγαν: είσαστε «επιτετραμμένοι» - «αρμόδιοι» και δεν ξέρετε τι είναι αυτά;

Έτσι, λοιπόν, για να γλιτώσουν το φιάσκο της αγραμματοσύνης τους, αποφάσισαν δειλά - δειλά να σκέφτονται να τα καταργήσουν.

Από το Μάη του 1993, άρχισε η συστηματική δρομολόγηση της αλλαγής-κατάργησης. Τότε, δεν τα κατάφεραν, αλλά δεν το ’βαλαν κάτω, σκέφτονταν-σκέφτονταν-σκέφτονταν, για κάμποσα χρόνια, ως τις αρχές του 1995.

Και τους ήρθε μια λαμπρή ιδέα.

Θα οργανώσουμε συνέδριο είπαν.

Και οργάνωσαν, λοιπόν, ένα ψευτοσυνέδριο. …   … … .»

Με την κατακραυγή πολλών φορέων αυτό το κρυφό χαρτί το απέσυραν.

Όλες αυτές οι αλλαγές έγιναν χωρίς καμία αξιολόγηση, παραβαίνοντας ακόμα κι΄ αυτόν το νόμο που διέπει τα πειραματικά σχολεία όπου τα προγράμματά τους αξιολογούνται βελτιώνονται έτσι ώστε να πετύχουν το σκοπό τους (να μη ξεχνάμε ότι το Σχολείο μας ήταν Πειραματικό). Σ΄ αυτό το σχολείο, επαναλαμβάνω και τονίζω, δεν έγινε καμία αξιολόγηση ποτέ, οι αλλαγές έγιναν αυθαίρετα. Ας σημειωθεί ακόμη ότι στον τίτλο του παραμένει, μετά από τόσα κλαδέματα, το «γενικής αισθητικής παιδείας».

Η παντεχνία στην καλλιτεχνική παιδεία και η «πολυθεματικότητα» ή «διαθεματικότητα», όπως λέγεται σήμερα και γίνεται προσπάθεια να προωθηθεί στην εκπαίδευση και στις μεθόδους διδασκαλίας, είχαν την πραγματική τους βάση σ’ αυτό το ιδρυτικό κείμενο για τα «Μουσικά Σχολεία», που ήταν Σχολεία Γενικής Αισθητικής Παιδείας με απόλυτα συγκεκριμένες σταθερές και συγκεκριμένο άξονα.

Νίκος Γιαννάκης

Καθηγητής των Εικαστικών

στο Μουσικό Γυμνάσιο Παλλήνης