ΠΜΓΛΠ

ΤΖΙΩΤΗ ΜΑΡΙΑ

ΜΙΑ ΜΙΚΡΗ ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΤΟΥΣ ΡΩΜΗΟΥΣ ΣΥΝΘΕΤΕΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ

Η μουσική μας ιστορία είναι πολύ παλιά, όσο και πλούσια.

Στην περιοχή της Κωνσταντινούπολης, κατά τον 17^o αιώνα έως και τις αρχές του 20^ου, βλέπουμε ν’ ανθεί η λόγια κοσμική μουσική με σπουδαίους Ρωμηούς συνθέτες, οι οποίοι μας άφησαν σημαντικό μουσικό έργο, άγνωστοι εν πολλοίς στον ελλαδικό χώρο.

Οι συνθέτες δημιούργησαν κατά την διάρκεια της Οθωμανικής περιόδου μέσα στο αστικό περιβάλλον -κυρίως της Πόλης. Οι Ρωμηοί μουσικοί είχαν ως εφόδια την μουσική κληρονομιά του παρελθόντος και του παρόντος τους – τα παραδοσιακά τραγούδια της ηπειρωτικής Ελλάδας , της Μ. Ασίας, των Βαλκανίων, όσο και την εκκλησιαστική μουσική παράδοση του Βυζαντίου, που με τον πλούτο των ήχων του επηρέασε βαθιά την κοσμική μουσική.

Σπουδαίοι δεξιοτέχνες , συνθέτες, οργανοποιοί ήταν ο Αγγελής, Δημήτρης Καντεμίρ, Ζαχαρίας, Πέτρος ο Λαμπαδάριος κ.ά.

«Η συμβολή των Ρωμηών στη μουσική της Πόλης είναι τεράστια, είτε ως τραγουδιστών και μουσικών του παλατιού είτε ως ψαλτών στις ορθόδοξες εκκλησίες. Ο κατεξοχήν, όμως, χώρος έκφρασης των Ρωμηών μουσικών ήταν οι ταβέρνες (meyhane) • βρίσκονταν κυρίως στην περιοχή του Γαλατά και η μουσική δραστηριότητα σ' αυτές επηρέαζε και την μουσική στο παλάτι. Όργανα που αρχικά παίζονταν μόνο στις ταβέρνες, όπως το βιολί, εισάγονται σταδιακά και στο σαράϊ. Μουσικοί όπως ο Ρωμηός Αναστάσιος και ο Αρμένης Στέφανο καλούνταν περιστασιακά να εξασκήσουν την τέχνη τους μπροστά στον σουλτάνο. Αργότερα, ο Νικολάκης και οι Γιάννης και Χρήστος Κυριαζίδης καλούνταν τακτικότερα, για τις μουσικοχορευτικές παραστάσεις των Κöçekçe. Οι μουσικοί αυτοί συγκροτούσαν τις ορχήστρες Kabasaz, και με τον ιδιαίτερο τρόπο που έπαιζαν τις λύρες με τα μεγάλα δοξάρια «καθώς τα λαούτα κρατούσαν τον ρυθμό» -η φράση είναι της Fahire Fersan- δημιουργούσαν για το ακροατήριό τους ένα κλίμα ευφορίας.» (από το οπισθόφυλλο του βιβλίου «Ρωμηοί Συνθέτες της Πόλης» των Χρίστου Τσιαμούλη και Παύλου Ερευνίδη, εκδόσεις Δόμος).

Στο video που ακολουθεί ακούγεται μια σύνθεση του Νικολάκη, Ρωμηού συνθέτη της Πόλης και δεξιοτέχνη της πολίτικης λύρας, ο οποίος έζησε από τα τέλη του 19^ου αιώνα και έως τις αρχές του 20^ου. Το κομμάτι είναι γραμμένο σε ήχο πλάγιο δ’ επτάφωνο ή makam mahur.

{youtube}SvA73Ae3UCs{/youtube}

Παρτιτούρα Mahur Saz Semai 

Η κλίμακα του μακάμ μαχούρ: