ΠΜΓΛΠ

ΠΑΠΑΔHMΗΤΡΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΣ

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΒΙΟΛΟΝΤΣΕΛΟΥ

Το βιολοντσέλο (ή τσέλο) είναι ένα έγχορδο τοξοτό όργανο που άργησε να φτάσει στην σημερινή του μορφή (1750). Ο άμεσος πρόγονος (~1530) του ήταν το μπάσο βιολί ή μπάσα βιόλα (bass violin ή violone) από την οικογένεια των βιόλων (viols) και συνήθως συνόδευε το βιολί.

                        VIOLONE

Υπήρχαν και άλλα μπάσα έγχορδα όργανα την εποχή εκείνη με ή χωρίς τάστα, όπως το «basso de viola de braccio» και η «viola da gamba».

                       VIOLA DA GAMBA

Όμως παρά τις ομοιότητες με την viola da gamba το βιολοντσέλο κατασκευαστικά ανήκει στην οικογένεια των βιολιών (όπως το σημερινό βιολί και η βιόλα) και ήταν η εξέλιξη του μπάσου βιολιού που είπαμε παραπάνω. 

Το 1660 με την εφεύρεση των μεταλλικών χορδών επέτρεψε σε αυτά τα έγχορδα να ακούγονται καλύτερα και ειδικά στις μπάσες τους χορδές που μέχρι τότε σε αυτόν τον τομέα οι εντέρινες χορδές είχαν μεγάλο μειονέκτημα. Αμέσως όμως με την τοποθέτηση αυτών των χορδών εμφανίστηκε ένα νέο μειονέκτημα. Αυτό ήταν η αδυναμία να μπορεί να παίζει κανείς σολιστικά και βιρτουόζικα έργα με το μπάσο αυτό βιολί. Έπρεπε λοιπόν το όργανο να μικρύνει σε διαστάσεις και οι πρώτες δοκιμές ξεκίνησαν περίπου το 1700 από τους κατασκευαστές. Οι Ιταλοί βιρτουόζοι της εποχής σύντομα έκαναν το νέο μπάσο βιολί γνωστό ως σολιστικό όργανο και πλέον ο νέος λαμπερός αλλά συνάμα γλυκός ήχος έκανε την εμφάνισή του σε όλη την κεντρική Ευρώπη. Οι κατασκευαστές άρχισαν να βελτιώνουν κι άλλο αυτό το μπάσο βιολί (Amati, Stradivarius) και κατέληξαν στο σημερινό όργανο με τις διαστάσεις που παρουσίασε ο Stradivarius το 1750 που έθεσε τις διαστάσεις του βιολοντσέλου ως στάνταρντ για όλους τους κατασκευαστές. Το όνομά του μάλιστα violoncello (violone+cello) σημαίνει το μικρό απο τις μεγάλες βιόλες. Μια ανάλογη εξέλιξη είχε και το δοξάρι του βιολοντσέλου που έπαψε να μοιάζει με τόξο και με την χρήση ενός μηχανισμού έγινε πιο σταθερό, πιο ισχυρό βοηθώντας ακόμη περισσότερο τη βελτίωση του ήχου του οργάνου. Έτσι από την μπάσα βιόλα ή βιολί γεννήθηκε ένα εκπληκτικό όργανο όπου είναι μικρότερο, σολιστικό, ευκολόπαιχτο (για τα δεδομένα της εποχής) και με λαμπερό ήχο κρατώντας την γλυκιά χροιά των μπάσων αυτών οργάνων. Λέγεται μάλιστα ότι το βιολοντσέλο είναι ο καλύτερος μιμητής της ανθρώπινης φωνής και μάλιστα με παρόμοια έκταση.

                      STRADIVADIUS VIOLONCELLO

Οι διασημότεροι κατασκευαστές βιολοντσέλων είναι: Amati, Stradivari, Guarneri, Gagliano, Goffriler, Montagnana, Vuillaume, κα. Λιγοστά κομμάτια υπάρχουν σε καλή κατάσταση και πέραν του ονειρικού τους ήχου, έχουν πια και μουσειακή αξία ως μοναδικά. Οι κατασκευαστές αλλα και οι ιδιοκτήτες τους πολλές φορές τους δίνουν και ονόματα όπως το πολυ γνωστό Stradivarius - Davidov ή το Montagnana - The Sleeping Beauty. Τα περισσότερα από αυτά κοστίζουν μερικες δεκάδες ή και εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ και κάποια είναι τόσο μοναδικά που χαρακτηρίζονται ως ανεκτίμητης αξίας...