ΠΜΓΛΠ

ΑΡΘΡΑ ΓΕΝΙΚΑ

ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ 28Η ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ

 Παλλήνη, Πέμπτη 24 - 10 - 2013

     Οι περισσότερες χώρες, σχεδόν όλες, έχουν για εθνική γιορτή τους το τέλος ενός μεγάλου πολέμου. Στην Ελλάδα κάθε χρόνο τέτοιες μέρες γιορτάζουμε την έναρξή του, τη μέρα που η χώρα υποχρεώθηκε να απαντήσει στο σκληρότερο από τα διλήμματα που θέτουν στις μικρές χώρες οι εποχές της μεγάλης παγκόσμιας αναταραρχής. Οι περισσότεροι από τους μαθητές, αλλά και οι περισσότεροι από τους μεγαλύτερούς σας, αυτό που έχουν συγκρατήσει για την εθνική γιορτή της 28ης Οκτωβρίου είναι το ΟΧΙ – η άρνηση του πιο αδύναμου να υποταχθεί στον ισχυρότερο, η ανάληψη του κινδύνου ζωής μπροστά στο αγαθό της ελευθερίας ως υπέρτατη αξία, υπέρτερη μόνη αυτή ακόμη και της ανθρώπινης ζωής.

     Είναι σωστό και είναι αληθινό. Το ΟΧΙ είναι η ουσία της μέρας. Θα θυμάστε ίσως ότι, όπως το λέει και ο Καβάφης, τόσο στις ζωές των ανθρώπων, στην ατομική μοίρα του καθενός, όσο και στις ιστορικές διαδρομές των λαών και των κρατών, στην οργανωμένη συλλογική πορεία των ανθρώπων δηλαδή, έρχεται μια μέρα που πρέπει το μεγάλο Ναι ή το μεγάλο Οχι να πούνε. Και το ΟΧΙ έχει κόστος, που τα άτομα και οι λαοί το αναδέχονται και το καταβάλλουν, κόστος συχνά βαρύ και επώδυνο, με αντάλλαγμα την αξιοπρέπεια και την ελευθερία του φρονήματος και της γνώμης, που η εθνική ελευθερία είναι προϋπόθεσή της. Για τις χώρες και τους λαούς που κουβαλούν μια βαριά ιστορικότητα, όπως οι Έλληνες, η ελευθερία και η άρνηση της υποτέλειας αποτελεί συστατικό της ύπαρξής τους.  

     Ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος, στον οποίο μπήκε χωρίς να το επιδιώξει η Ελλάδα πριν από 73 χρόνια, δεν ήταν ένας πόλεμος σαν όλους τους άλλους. Υπήρξε η αιματηρότερη αναμέτρηση στην παγκόσμια ιστορία και άλλαξε τη μορφή του κόσμου, με πολλούς κρίσιμους τρόπους όσο κανένας πόλεμος πριν από αυτόν. Για τρεις λόγους: 

     Πρώτον, γιατί στο τέλος του η ανθρωπότητα για πρώτη φορά από τότε που το ανθρώπινο είδος έγινε κυρίαρχο του πλανήτη αντιμετώπιζε, μπαίνοντας στην πυρηνική εποχή, την προοπτική της εξαφάνισής του από το πρόσωπο της Γης με τα μέσα που είχε καταφέρει το ίδιο να συσσωρεύσει. Για πρώτη φορά ένας πόλεμος θα μπορούσε να εξοντώσει όχι απειράριθμες ζωές, όπως τόσοι και τόσοι πόλεμοι είχαν κάνει, όχι άτομα, αλλά το είδος συνολικά. 

    Δεύτερον, γιατί η απελευθέρωση των κρατουμένων στο Άουσβιτς, το Νταχάου και τα άλλα στρατόπεδα συγκέντρωσης αποκάλυψαν κάτι που η ανθρωπότητα δεν είχε ποτέ στο παρελθόν συνειδητοποιήσει. Σφαγές και διωγμοί είχαν υπάρξει και στο παρελθόν. Επιχειρήσεις γενοκτονίας επίσης, όπως αυτές που είχαν ζήσει οι Αρμένιοι στην ύστερη οθωμανική αυτοκρατορία. Αλλά ήταν η πρώτη φορά που τεχνολογία και πολιτική συναντιόνταν σε ένα στόχο που έθετε το όριο του ανθρώπινου πολιτισμού: στην πλήρη εξαφάνιση ενός λαού, με φυλετικά και μόνον κριτήρια, και την ανοχή ή συνενοχή μεγάλου πλήθους ανθρώπων, κάθε προέλευσης και κάθε κοινωνικής και εκπαιδευτικής προέλευσης, σε αυτή την επιχείρηση φυσικού αφανισμού. Η μισαλλοδοξία, μια σταθερή παθογένεια του ανθρώπινου πολιτισμού, απέκτησε στην περίπτωση του Ολοκαυτώματος μια παγκόσμια πολιτιστική διάσταση. Έβαλε μια κόκκινη γραμμή για το τι μπορεί να ανεχτεί ένας οποιοσδήποτε άνθρωπος, οπουδήποτε στον κόσμο, αν θέλει να λογίζεται πολιτισμένος άνθρωπος. Και δημιούργησε το πεδίο για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων όπως τη γνωρίζουμε σήμερα.

     Τρίτο και δραματικά επίκαιρο στη χώρα και στις μέρες μας. Η δυσάρεστη έκπληξη από την επικράτηση του φασισμού και του ναζισμού σε μεγάλες χώρες και μεγάλους ιστορικούς λαούς, όπως η Γερμανία, η Ιταλία, η Ιαπωνία αλλά και άλλες που συχνά ξεχνάμε, όπως η Ουγγαρία ή η Ρουμανία, η Αυστρία, μητρόπολη μέχρι τον προηγούμενο μεγάλο πόλεμο της σημαντικότερης πολυεθνικής αυτοκρατορίας, δηλαδή του εναλλακτικού μοντέλου οργάνωσης των λαών απέναντι στο εθνικό κράτος. Το πώς και γιατί συνέβη λαοί και κράτη να παρασυρθούν στην παράνοια, που οδήγησε και τα ίδια στην καταστροφή, αφού αιματοκύλισε όλο τον κόσμο, είναι αυτό που προπάντων δεν μπορούμε να επιτρέψουμε να ξεχαστεί. Γιατί η λήθη είναι καλή, η άγνοια και η λησμοσύνη είναι συνταγή επανάληψης της παγκόσμιας τραγωδίας. Αυτό που προηγήθηκε της επικράτησης του ναζισμού στη Γερμανία δεν είναι κάτι άγνωστο, ούτε κάτι που έχει εξαλειφθεί. Η αδυναμία της δημοκρατίας να δώσει μαζικά στους πολίτες της τα στοιχειώδη ήταν η ρίζα που έθρεψε το ναζισμό. Η κατάρρευση της οικονομίας, η εκτεταμένη ανασφάλεια των ευρύτερων λαϊκών στρωμάτων, η αδυναμία διασφάλισης της περιουσίας από τον πληθωρισμό και η μαζική ανεργία που ακολούθησε αποτέλεσαν ένα προς ένα τα σκαλιά για την άνοδο του Χίτλερ στην εξουσία. Θυμηθείτε. Ο Χίτλερ επικράτησε μέσα από τους δημοκρατικούς θεσμούς. Μέσα από τις κάλπες. Η δημοκρατία, αυτή που αποκλήθηκε η Δημοκρατία της Βαϊμάρης, και η συγκυρία της οικονομικής εξαθλίωσης με την εθνική ταπείνωση, έδωσε τα όπλα για την εκτέλεσή της από τους Ναζί. Ένα από τα βαθύτερα και σημαντικότερα συμπεράσματα που έβγαλε ο κόσμος από την τραγωδία του Β Παγκοσμίου Πολέμου ήταν πως η δημοκρατία από τη φύση της έχει την αδυναμία να δίνει στους εχθρούς της τα όπλα για να την εξοντώσουν. Και πως η Δημοκρατία οφείλει προς τον εαυτό της να έχει τα μάτια της ανοιχτά και μην οπλίζει το χέρι των επίδοξων αυτουργών του φόνου της. Η Δημοκρατία εγγυάται την ελευθερία. Αλλά δεν τα επιτρέπει όλα. Επιτρέπει την άρνησή της, αλλά δεν επιτρέπει την οργάνωση της ανατροπής της. Και κατεξοχήν δεν επιτρέπει ούτε τη θεωρητική, ούτε προπάντων την άρνηση στην πράξη των δικαιωμάτων του ανθρώπου.

     Οι μέρες που περνάει η Ελλάδα σήμερα είναι δύσκολες. Και το ξέρετε όλοι. Δεν είσαστε από τις τυχερές γενιές. Συναντιόσαστε νωρίς με προβλήματα, με διλήμματα. Κρατήστε τα αυτιά σας κλειστά στις Σειρήνες του μίσους και της βίας. Σήμερα υπόσχονται μια εκτόνωση της δίκαιης οργής. Αύριο οδηγούν κατευθείαν στις πιο ολέθριες επιλογές για τον καθένα και για όλους μαζί. Κάθε μέρα μπορείτε να λέτε το δικό σας ΟΧΙ.

                                                                       ΦΕΡΕΝΤΙΝΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ