ΑΡΘΡΑ ΓΕΝΙΚΑ

Μονόλογος αντί διαλόγου;  Ίσως

Ένα κείμενο απευθυνόμενο σε όσους αγαπούν ετούτο το σχολείο.

Συνάδελφοι και συναδέλφισσες, στις 6 Δεκεμβρίου 2014 συνέταξα ένα κείμενο με θέμα  «Ρυθμός - αρρυθμία - ευρυθμία» και σας το κοινοποίησα μέσα από το διαδίκτυο. Το παραθέτω πιο κάτω. Όσοι το γνωρίζετε αγνοήστε το.

Με τ’ ακόλουθα θέλω να σταθώ ξανά στο ίδιο θέμα και να θίξω και κάποια άλλα που αφορούν τη Σχολική μας Μονάδα, όπως είναι οι μουσικές εκδηλώσεις, οι κατάλογοι μαθητών και η πρωινή συγκέντρωση.

Σήμερα αναγκάζομαι να θέσω κάποιες παρατηρήσεις μου, που ίσως τις αξιολογήσουμε και προτείνουμε για τα θέματα αυτά λύσεις. 

M’ αυτή την «αρρυθμία», που σας παρουσίασα την 6^η  Δεκεμβρίου, «κατορθώσαμε», αφ’ ενός να έχουμε όλη την α΄ τάξη γυμνασίου «άναρχη» κι αφ’ ετέρου να «χαλάσουμε» και συνεπείς μαθητές μας από τη β΄ και γ΄ τάξη.

(Το γεγονός αυτό, αφ’ ενός δεν μου επέτρεψε να ολοκληρώσω ενότητες για τη σφαιρική γνώση των εικαστικών, αφ’ ετέρου μου στέρησε τη δυνατότητα να πάω κοντά σε κάποιους μαθητές που δεν είχαν τη δυνατότητα να κατανοήσουν άμεσα έννοιες εικαστικές και τις εφαρμογές τους.

Στα τελευταία μαθήματα κάθε χρονιάς, σε όλες τις τάξεις, προσπαθώ να κάνω μια αναφορά των εικαστικών σε σχέση με τις άλλες μορφές τέχνης, αλλά και για τις εφαρμογές τους στην ίδια μας τη ζωή. Μέχρι τώρα (είμαι σ’ αυτό το Σχολείο από το 1991) δεν έτυχε ούτε μια φορά, ακόμα και σ' ένα περσινό άτακτο τμήμα της α΄ τάξης, να συμβεί αυτό που συνέβη την φετινή σχολική χρονιά. Φέτος δεν κατόρθωσα να κάνω καμιά ολοκληρωμένη αναφορά σε κανένα τμήμα).

Ποιος μπορεί να ευχαριστηθεί ένα τέτοιο μάθημα;

Μουσικές εκδηλώσεις.

Πέρσι, στην τελευταία συνεδρίαση του Συλλόγου Διδασκόντων του Γυμνασίου, με αφορμή την αναφορά που έγινε σχετικά με τον εορτασμό των 25χρονων του σχολείου μας και για το χάσιμο χρόνου μαθημάτων από τις πρόβες και τις εκδηλώσεις αυτές, ακούστηκε από το Διευθυντή η φράση «… τις μουσικές εκδηλώσεις πρέπει να τις οργανώνουμε καλλίτερα, θα το δούμε το Σεπτέμβρη …».  Τον Σεπτέμβρη δεν έγινε καμία αναφορά γι’ αυτό το θέμα. Και φέτος, από το πλήθος των μουσικών εκδηλώσεων, συνεχίστηκε η ίδια και χειρότερη κατάσταση.

Παρατηρήθηκε:

• Μαθητές ν’ απουσιάζουν χωρίς να ενημερώνει κανένας τον καθηγητή, που εκείνη την ώρα είχε μάθημα, απλώς κάποιοι μαθητές έλεγαν είναι σε πρόβα.
• Μια κατάσταση που υπήρχε στο απουσιολόγιο  για να μας ενημερώνει ότι αυτοί οι μαθητές θα είναι σε πρόβα, χωρίς να μας έχει ρωτήσει κανένας.
• Περιπτώσεις όπου δεν ήξερε κανένας που βρίσκονται οι απόντες μαθητές κι έπρεπε να τους ψάξουμε.

Όλη αυτή η κατάσταση μας δημιούργησε μεγάλη αναστάτωση σε όσους από εμάς είχαμε προγραμματίσει και θέλαμε να κάνουμε σωστά το μάθημά μας.

Το χάσιμο χρόνου από την ώρα του μαθήματος είναι σε βάρος της μάθησης κι αργότερα ο μαθητής θα χρειαστεί πολλαπλάσιο χρόνο για την  αναπλήρωσή της.

• Οι χρόνοι που έγιναν κάποιες απ’ αυτές τις μουσικές εκδηλώσεις ………….
• Η «αγένεια-ασέβεια» της ομάδας η οποία συμμετείχε στο πρώτο μέρος της μουσικής εκδήλωσης, που με την αποχώρησή της με τους συνοδούς άφηνε την ομάδα του δεύτερου μέρους της εκδήλωσης να έχει θεατές μόνο τους γονείς τους.

Αιτία, όπως γνωρίζουμε όλοι, υπήρχε.

          Έτσι θα διαπαιδαγωγούμε τους αυριανούς πολίτες - μουσικούς θεατές;

Κατάλογοι μαθητών.

Τα τελευταία χρόνια οι καταστάσεις των καταλόγων των μαθητών, που μας διανέμονται, γράφονται με κεφαλαία γράμματα. Στα κεφαλαία γράμματα δεν μπαίνει τόνος, κάποια επώνυμα τονίζονται ανάλογα με τη γεωγραφική περιοχή, αλλά κι άλλα επειδή προήλθαν από παρατσούκλια ή επαγγέλματα και τονίζονται διαφορετικά, δηλαδή,  έχουν το δικό τους τονισμό.

Η πρώτη εικόνα της ανάγνωσης του επώνυμου μένει έντονη κι αν είναι λάθος τονισμένη θ’ αργήσει ν’ αλλάξει. Το πρόβλημα είναι ότι κάποιοι-ες μαθητές-τριες, απ’ αυτόν τον παρατονισμό, γίνονται θύματα έντονου πειράγματος.

Δεν συμφωνώ με την άποψη που κάποιοι προβάλουν ότι οι ταυτότητες και τα διαβατήρια είναι με κεφαλαία γράμματα ή ότι τόσες γλώσσες άλλων κρατών δεν έχουν τόνους, εκεί έχουν τους κανόνες τους. Η δική μας γλώσσα έχει τόνους και τους δικούς της κανόνες και οι φιλόλογοί μας πασχίζουν γι’ αυτή τη γλώσσα.

Είναι τελείως διαφορετικό μ’ εμάς που είμαστε με ολόκληρη την ομάδα του τμήματος (25 μαθητές), απ’ ότι να βρίσκεται κανείς μ’ ένα άτομο απέναντί του. Στη δεύτερη περίπτωση ο παρατονισμός και να γίνει θα διορθωθεί αμέσως.

Τι είναι αυτό το «Μάη» σκουλ; Δεν θα μπορούσαμε να έχουμε και έναν Απρίλη σκουλ ή έναν Ιούνη σκουλ; Τι είναι, τέλος πάντων, αυτό το σκουλ* στην ελληνική γλώσσα; «Σύστημα» σου λέει! «Αυτά τα συστήματα μας φάγανε». Από εκεί δικαιολογούν και τα κεφαλαία γράμματα; το «σύστημα» το απαιτεί; 

Πρωινή συγκέντρωση

Η καλή μέρα από το πρωί φαίνεται, λέει μια παροιμία, κι αν πάρουμε την δική μας περίπτωση, από την πρωινή συγκέντρωση.

Αυτό το «μπουλούκι» της πρωινής συγκέντρωσης, όποτε γίνεται, με κάποιον καθηγητή από μπροστά να προσπαθεί φωνάζοντας δυνατά να τους επιβάλει την ησυχία και άλλους τέσσερις-πέντε από πίσω να προσπαθούν το ίδιο! Προσωπικά, μου θυμίζει «στρούγκα». (εικόνα).

Δεν είναι απαραίτητο να πάμε στην παλιά εποχή, όπως φοβούνται κάποιοι, όπου ο διευθυντής έφτανε στην πρωινή συγκέντρωση με συνοδεία άλλων καθηγητών κι έπρεπε να του «αποδώσουν τιμές», υπάρχει και η ενδιάμεση λύση.

Η  εικόνα αυτού του «μπουλουκιού» συνεχίζεται:

• Στο κυλικείο, που δεν κρατείται  σειρά προτεραιότητας. Ο ισχυρότερος, σε σώμα και φωνή, αγνοεί τους πριν απ’ αυτόν «αδύναμους».
• Στις μεγάλες-πολυπληθείς ομάδες, όπως είναι οι χορωδίες, όπου οι συνάδελφοι πασχίζουν, για αρκετό χρονικό διάστημα, να τους βάλουν σε μια τάξη ανάλογη με τις απαιτήσεις του μαθήματος.
• Στην προσέλευση στον χώρο των εκδηλώσεων, όπου συνάδελφοι πρέπει να κάνουν συνέχεια τον «χωροφύλακα».

Συνάδελφοι και συναδέλφισσες, αυτή την κατάσταση δεν την θέλουν ούτε οι μαθητές μας, αλλά από μόνοι τους δεν μπορούν να κάνουν τίποτε.

Τρόποι αντιμετώπισης και λύσεις υπάρχουν, ας το συζητήσουμε.

Εδώ και αρκετά χρόνια δεν γίνονται συγκλήσεις Συλλόγων Διδασκόντων για θέματα που αφορούν την ομαλή-βέλτιστη λειτουργίατης Σχολικής μας Μονάδας.

Με αφορμή την επιλογή των νέων διευθυντών-διευθυντριών, νομίζω πως θα ήταν σωστό, οι νέοι διευθυντές της Σχολικής μας Μονάδας, για θέματα που αφορούν την ομαλή-βέλτιστη λειτουργία της, να μη αποφασίζουν μόνοι τους, όπως συνέβαινε τα τελευταία χρόνια, αλλά  να συναποφασίζουν με το σύλλογο διδασκόντων. Ας το λάβουμε υπόψη μας.

Πιστεύω πως θα μπορούσαμε, τώρα πριν το κλείσιμο της σχολικής χρονιάς, να βρεθούμε, να «συνέλθουμε», και να βρούμε λύσεις. Εκτός κι αν είμαστε ανίκανοι.

Παλλήνη 6^η  Ιουνίου 2015   

Νίκος Γιαννάκης

Αυτά μέχρι εδώ.

Το «σύστημα», σιγά-σιγά από το 1995 και μετά, απαξίωσε το μάθημα των Εικαστικών και με τον καιρό κατάργησε την Ιστορία της Τέχνης, σ’ αυτό το σχολείο.

Θα τολμήσω να τονίσω τ’ ακόλουθα:

Μεγαλώνουμε και μαθαίνουμε με εικόνες, παρατηρώντας και μιμούμενοι, από τη μικρή ηλικία, τους γονείς, τ’ αδέρφια μας, τους γύρω μας, την κοινωνική ομάδα που ζούμε κ.λ.π.

Η λογοτεχνία, με τις διάφορες μορφές της, μέσα από το συμβατό λόγο του αλφάβητου, περιγράφει εικόνες.

Τα μαθηματικά, τη φυσική, τη χημεία κι όποιο άλλο μάθημα, αν δεν τα κάνουμε εικόνες δεν θα τα μάθουμε ποτέ, εννοώ την περιγραφή και την ροή της εξέλιξής τους.

Η μουσική κι αυτή είναι εικόνα-εικόνες, άκρως συγκεκριμένες και υποκειμενικές για τον καθένα μας. Οι εικόνες αυτές είναι ανάλογες με τις γνώσεις μας μέσα απ’ την οπτικοακουστική εμπειρία στην πορεία της ζωής μας και από τις θεωρίες της μουσικής. Η σκηνική θέση του μουσικού, στη μουσική σκηνή, είναι η εικόνα του απέναντι στους θεατές. Η μουσική σύνθεση και η ερμηνεία ενός μουσικού έργου είναι επίσης εικόνες.

Το θέατρο, ο κινηματογράφος, η καθημερινότητά μας είναι εικόνες.

Τα εικαστικά έχουν την ίδια ρίζα με την εικόνα, από το αρχαίο ρήμα είκω, που σήμαινε μοιάζω. Η εικόνα είναι αυτό που μοιάζει με κάτι που γνωρίζουμε είτε από τις εμπειρίες της ζωής μας μέσα από πραγματικά γεγονότα, είτε από συνθέσεις ή και περιγραφές άλλων.

Από την εικόνα–εικόνες ο άνθρωπος θέλει, κατά κανόνα, να ευχαριστιέται.

Στο μάθημα των εικαστικών μαθαίνουμε τους κανόνες που διέπουν μια εικόνα, όποιας μορφής και να είναι, ώστε η εικόνα αυτή ν’ αρέσει. Μαθαίνουμε τα γιατί έτσι; Μαθαίνουμε επίσης τρόπους να παρατηρούμε, να οργανώνουμε την παρατήρησή μας, παίρνοντας ως μέτρο τις ανθρώπινες ανάγκες. Η οργάνωση της παρατήρησης (το να μαθαίνουμε να παρατηρούμε) είναι ένα απ’ τα σημαντικότερα στοιχεία για τη μάθηση και την έρευνα.

Η Ιστορία της Τέχνης  αναφέρεται σε ότι καλύτερο έχει ν’ αναδείξει η ανθρωπότητα από την εποχή των σπηλαίων μέχρι σήμερα, είναι ιστορία πολιτισμών. Εκτός από τα ιστορικά στοιχεία που αφορούν  τα εικαστικά έργα και την αισθητική ανάλυσή τους, καταγράφει τις συνθήκες που συνετέλεσαν σ’ αυτή τη δημιουργία, του κάθε πολιτισμού, δηλαδή στοιχεία φιλοσοφικά, κοινωνικά, θρησκευτικά, πολιτικά, οικονομικά, συγκριτικές μελέτες, κατασκευαστικά προβλήματα της αρχιτεκτονικής, και ειδικές ασκήσεις εμπέδωσης των εικαστικών εννοιών.

Στην ιστορία της μουσικής έχουμε περιόδους που η εξέλιξή της συνυπάρχει με την εξέλιξη των εικαστικών τεχνών, όπως Προαναγεννησιακή, Αναγεννησιακή, Μπαρόκ κ.ο.κ. Το μάθημα της Ιστορίας της Τέχνης δεν είναι απαραίτητο μόνο για τη γενική παιδεία, αλλά κυρίως, όπως στην προκειμένη περίπτωση για την ειδική. Μέσα από το συσχετισμό των τεχνών και την ιστορίας τους, μπορεί ο μαθητής να έχει μια σφαιρική γνώση γι’ αυτές, για τη σημασία της καλλιτεχνικής έκφρασης και επιπλέον για να μάθει τι συνέβαλλε και αναπτύχθηκαν ή αδράνησαν οι τέχνες στις αντίστοιχες περιόδους.

Από παλιά, από τα τέλη του 19^ου και κατά τον 20^ο αιώνα καλλιτέχνες με διακηρύξεις προσπάθησαν να καταδείξουν, με σαφήνεια και καθαρότητα, ότι οι νόμοι που διέπουν μια καλλιτεχνική δημιουργία είναι κοινοί για όλες τις μορφές της και ότι υπάρχει αδιάρρηκτη ενότητα ανάμεσα στα διάφορα είδη τεχνών παρά τη φαινομενική τους ανεξαρτησία.

Αναμφισβήτητο παράδειγμα είναι οι προσπάθειες εφαρμογής των χρωματικών κανόνων στη μουσική σύνθεση από τους μουσικούς Γιόζεφ Ματθίας Χάουερ και Άρνολντ Σαίνμπεργκ αλλά και μια πλειάδα εικαστικών καλλιτεχνών με εικαστικές συνθέσεις (πίνακες ζωγραφικής), έχοντας ως βάση μουσικές συγχορδίες και συνθέσεις όπως ήταν ο Ίτεν, Βαντογκερλόο, Σεβερίνι, Καντίνσκυ, Κλέε, και πηγαίνοντας προς τα πίσω μέχρι τους αναγεννησιακούς Αλμπέρτι, Μπρουνελέσκι, Βερόκιο αλλά και άλλους κατά καιρούς. Ακόμα οι πρωτοποριακοί πειραματισμοί στη Σχολή Μπαουχάουζ, όπου ο ζωγράφος-γλύπτης και χορογράφος Όσκαρ Σλέμμερ εισήγαγε την θεωρία του χρώματος και του σχήματος στην τέχνη του χορού.

 Ακλόνητο παράδειγμα αποτελεί η συνύπαρξη-σύμπραξη τόσων τεχνών στο θέατρο και τον κινηματογράφο, για το καλλίτερο αποτέλεσμα. Φυσικά δεν εννοώ αυτό το φωτιστικό κινητικό παιγνίδι που γίνεται σήμερα σε διάφορες μουσικές εκδηλώσεις και φεστιβάλ όπου κυριαρχεί η έντονη φωτιστική χρωματική κινητικότητα και χάνεται η υπόθεση της παράστασης, εδώ λείπει το μέτρο.

Προσωπικά ήθελα και θέλω οι μαθητές και οι μαθήτριές μας να γίνουν καλλίτεροι από εμάς και μέσα από τα ερεθίσματα της πολυμόρφωσης και τους συσχετισμούς των τεχνών και των επιστημών οι μαθητές και μαθήτριές μας να μπορούν να επιλέξουν αυτό που αγαπούν και τους ταιριάζει, για να περάσουν καλά στη ζωή τους και να δημιουργήσουν «σωστά» κι ευχάριστα για όλους μας.

Σ’ αυτό το Σχολείο υπάρχουν μυαλά που μπορούν να δημιουργήσουν ποικιλότροπα, αρκεί να τους δώσουμε την δυνατότητα και την πληροφόρηση.

Η αναφορά μου αυτή γίνεται μήπως κάποιοι καταλάβουν την αξία και την ανάγκη των μαθημάτων των Εικαστικών, της Ιστορίας της Τέχνης  αλλά και του Χορού-κίνησης, έστω μόνο για τις ανάγκες της μουσικής. Η δικαιολογία για την απαξίωση και την κατάργησή τους, κατά την άποψή μου, είναι μόνο η ΑΓΝΟΙΑ.

Εμείς, εδώ, δεν μπορούμε  να δώσουμε λύσεις, αλλά άλλοι. Θα βρεθούν; Ίσως !

Ρυθμός - αρρυθμία - ευρυθμία

Γιατί αρρυθμία σ’ ένα μουσικό σχολείο;

Ο ρυθμός είναι ένα απαραίτητο στοιχείο της μουσικής, αλλά και της ίδιας της ζωής μας. Είναι ένα από τα στοιχεία εκείνα που μας κάνει ν’ απολαμβάνομε και να ευχαριστιόμαστε την καθημερινότητά μας.

Αν ανοίξει κάποιος ένα οποιοδήποτε λεξικό στη λέξη ρυθμός, θα βρει να διαβάσει διάφορα για τη λέξη αυτή. Γενικά, θα μπορούσε κανείς να πει ότι είναι η επανάληψη της τακτικότητας. Για να μη σας γίνω βαρετός, θα μείνω στα παρακάτω παραδείγματα:

Η ιστορία της αρχιτεκτονικής λέγεται και ρυθμολογία, γιατί στα αρχιτεκτονήματα επαναλαμβάνονται τ’ αρχιτεκτονικά μοτίβα, σχήματα από παράθυρα, πόρτες, κολόνες, κενά, γείσα, ακροκέραμα στις σκεπές, σκάλες, κάγκελα κ.ά. ως προς την όψη, αλλά και τα μεγέθη ως προς τη λειτουργικότητα και άνεση των χώρων χρήσης. 

Ο ρυθμός του χρόνου αποτυπώνεται μέσα μας. Ο μουσικός δεν χρησιμοποιεί τον μετρονόμο συνέχεια, για να έχει το ρυθμό στο μουσικό του έργο. Ο ρυθμός μένει στη μνήμη του και επανέρχεται, όταν έρθει η ώρα του, για το κάθε μουσικό κομμάτι-έργο. Εμείς, ως ακροατές-θεατές, μαζί με τ’ άλλα μουσικά στοιχεία, ευχαριστιόμαστε-απολαμβάνομε το μουσικό έργο απ’ το ρυθμό του.

Αν κατέβουμε ή ανέβουμε μια σκάλα, που έχει ίδια σκαλιά σε μέγεθος, θα παρατηρήσουμε ότι αν χρησιμοποιήσουμε τα τρία-τέσσερα πρώτα σκαλιά, αποκτάμε το ρυθμό των μεγεθών και της κίνησης και μετά κατεβαίνουμε ή ανεβαίνουμε το υπόλοιπο της σκάλας με άνεση, ακόμα κι αν, στην ακραία περίπτωση, κλείσουμε τα μάτια μας. Ενώ, αντίθετα, αν είναι να κατέβουμε ή ν’ ανέβουμε μια σκάλα, που έχει διαφορετικά σκαλιά σε πλάτος και ύψος, θα πρέπει να είμαστε προσεκτικοί σε όλο το κατέβασμα ή ανέβασμά της, θα πρέπει να προσέχουμε. Η λέξη προσοχή σημαίνει ένταση-κούραση. (θυμηθείτε, παλιά, τη γυμναστική ή όσοι πήγατε στο στρατό, τις «αναφορές»).

 Έκανα την αναφορά στα παραπάνω θέματα ρυθμού, (θα μπορούσα ν’ αναφέρω κι άλλα παραδείγματα απ’ την καθημερινότητά μας για το ρυθμό), για να σταθώ στην αρρυθμία του ωρολογίου προγράμματος του σχολείου μας.

Με το συγκεκριμένο ωρολόγιο πρόγραμμα λειτουργίας του σχολείου μας, που εφαρμόζεται τα τελευταία χρόνια, παρατηρούνται τα ακόλουθα:

1^ον.

• Διαφορετικός χρόνος μαθήματος.

Άλλος χρόνος το πρωί, άλλος ενδιάμεσα της ημέρας, άλλος τις τελευταίες ώρες, άλλος Τρίτη και Πέμπτη και άλλος Δευτέρα, Τετάρτη και Παρασκευή.

• Διαφορετικός χρόνος διαλείμματος.

Δεν υπάρχει διάλειμμα μεταξύ 1^ης και 2^ης ώρας σε όλες τις μέρες της εβδομάδας, καθώς και μεταξύ 8^ης και 9^ης ώρας της Τρίτης και της Πέμπτης.

Υπάρχουν 5λεπτα, 10λεπτα διαλείμματα και ένα 15λεπτο διάλειμμα.

2^ον.

• Οι μαθητές έχουν ως μέτρο το 5λεπτο διάλειμμα, γιατί αυτό κυριαρχεί. Ο χρόνος είναι πολύ λίγος για τις ανάγκες και τις λειτουργίες του διαλείμματος, γι’ αυτόν τον κτιριακό χώρο του σχολείου μας, με αποτέλεσμα να  χρησιμοποιούν (κλέβουν) χρόνο, αφού χτυπήσει το κουδούνι για μέσα, απ’ την επόμενη διδακτική ώρα είτε αναγκαστικά είτε ηθελημένα.

• Αρκετοί μαθητές, από διάφορες τάξεις, μεταξύ των ωρών που δεν υπάρχει διάλειμμα - αναφέρομαι στον δικό μου χώρο - φέρνουν τα πράγματά τους στο εργαστήριο και βγαίνουν έξω. Στην παρατήρησή μου «Γιατί βγαίνετε έξω;» η απάντησή τους είναι «Δεν χτύπησε το κουδούνι για μέσα κύριε!».

 Αλλά και σε περιπτώσεις που παιδιά είναι στην αυλή, στο κυλικείο, στην παρατήρησή μου «Γιατί δεν είστε στην τάξη σας;», η απάντησή τους κι εδώ είναι η ίδια «Δεν χτύπησε το κουδούνι για μέσα κύριε!».

Τα παιδιά έχουν ως μέτρο το χρόνο του  διαλείμματος, δηλαδή χτυπάει το κουδούνι για έξω και μετά για μέσα.

• Παρατηρείται μαθητές να βγαίνουν από την αίθουσά τους ώσπου να έρθει ο καθηγητής τους, γιατί χρειάζεται χρόνος να μετακινηθεί από τη μια μεριά του σχολείου στην άλλη. Η φασαρία τους δεν αφήνει ήσυχους τους διπλανούς.

• Παρατηρείται μαθητές, που έχουν ατομικό μάθημα, ν’ αργοπορούν να έρθουν στο επόμενο μάθημα. Οι λόγοι ποικίλλουν. Ένας απ’ αυτούς είναι ο χρόνος μετακίνησης από τις αίθουσες των ατομικών μαθημάτων, έτσι όπως είναι διασκορπισμένες, και σε κάποιες από αυτές δεν ακούγεται το κουδούνι. Κάποιοι συνάδελφοι χρησιμοποιούν (κλέβουν) χρόνο για να ολοκληρώσουν το μάθημά τους. Υπάρχει και η περίπτωση που κάποιοι μαθητές περνάνε από το κυλικείο ή από οπουδήποτε αλλού, αφού δεν υπάρχει δυνατότητα ελέγχου.

• Παρατηρείται, επίσης, ενώ έχουν μπει οι μαθητές στην αίθουσα, να συνεχίζουν να μιλούν μεταξύ τους και πρέπει ο καθηγητής να βάλει τις φωνές (φωνάρες) για να κάνουν ησυχία και ν’ αρχίσει το μάθημα ή να συνεχίζουν να μιλούν μεταξύ τους ακόμα και κατά τη διάρκεια του μαθήματος.

• Παρατηρείται μαθητές να έχουν πάρει άδεια, από τον καθηγητή τους,  να πάνε στην τουαλέτα και τους βρίσκεις αλλού, ακόμα και για τσιγαράκι, αφού εκείνη τη στιγμή δεν ελέγχει κανένας. 

• Στο 10λεπτο και στο 15λεπτο διάλειμμα παρατηρείται το ίδιο ακριβώς, με το χτύπημα του κουδουνιού για μέσα, να  χρησιμοποιούν (κλέβουν), από συνήθεια,  οι μαθητές τον ίδιο χρόνο από την επόμενη ώρα, όπως και στο 5λεπτο διάλειμμα.

Το διάλειμμα είναι παιδαγωγικό μέσο.

• Είναι ο χρόνος που ο μαθητής θα χρειαστεί για ν’ απαλλαγεί από το προηγούμενο μάθημα και να σκεφτεί το επόμενο.
• Είναι ο χρόνος που ο μαθητής θα χρειαστεί να πάει στην τουαλέτα, αλλιώς θα σου ζητήσει να πάει κατά την ώρα του μαθήματος.
• Είναι ο χρόνος που ο μαθητής θα χρειαστεί να φάει κάτι, αλλιώς θα σου ζητήσει να φάει την ώρα του μαθήματος.          
• Είναι ο χρόνος που χρειάζεται ο μαθητής να συζητήσει με τους συμμαθητές του, αλλιώς τη συζήτηση αυτή θα την κάνει στην αίθουσα την ώρα του μαθήματος.
• Είναι ο χρόνος που χρειάζεται ο μαθητής να ρωτήσει κάτι τον καθηγητή του, γιατί δεν πρόλαβε, για διάφορους λόγους,  να ρωτήσει στην ώρα του μαθήματος, για κάτι που δεν κατάλαβε.

Αλλιώς, γενικά, χάνεται χρόνος από την ώρα του μαθήματος.

Ο χρόνος χρήσης (κλοπής) από την επόμενη ώρα ποικίλλει από 5 λεπτά, στην καλύτερη περίπτωση, ως και 10 λεπτά της ώρας, αλλά και σε παραπάνω, όπως είναι στην περίπτωση των ατομικών μαθημάτων. Το μάθημά μου με το γ1, τελευταία ώρα της Τρίτης, μέχρι σήμερα είχε διάρκεια μεταξύ 25 και  18 λεπτών (χρονομετρημένη διάρκεια).

Συναδέλφισσες συνάδελφοι.

Ο ρυθμός του χρόνου αποτυπώνεται μέσα μας.

Ο ανθρώπινος οργανισμός, καταπώς λένε οι ειδικοί, για να μην υποφέρει και «τρελαθεί», φροντίζει, όσο μπορεί, ν’ αποσύρει από την άμεση μνήμη και την άμεση λειτουργικότητα ό,τι τον ενοχλεί. Το ίδιο κάνουν και οι μαθητές μας.

Εμείς φροντίσαμε, μ’ αυτό το ωρολόγιο πρόγραμμα λειτουργίας, ν’ ανεβοκατεβαίνουμε τη σκάλα με τα διαφορετικού μεγέθους σκαλιά, να δημιουργήσουμε αρρυθμία, σ’ ένα σχολείο που ο ρυθμός είναι αναγκαίος, περισσότερο από κάθε άλλο σχολείο.

Κατορθώσαμε να φτιάξουμε ένα άναρχο σχολείο, να μη μπορούν οι μαθητές μας να καταλάβουν τη διαφορά του μαθήματος από το διάλειμμα.

Μη μου πείτε ότι και σ’ άλλα σχολεία, όποιο όνομα κι αν έχουν, έχουν «αλλαγή» ώρας κλπ. Το σχολείο μας δεν είναι σαν τ’ άλλα σχολεία.  

Από καιρό θέτω το συγκεκριμένο θέμα (γραπτά προς τη Διεύθυνση του Γυμνασίου από τον Σεπτέμβριο του 2005 πριν αρχίσουν τα μαθήματα).

Για να έχουμε ένα συγκριτικό στοιχείο μεταξύ μαθήματος και διαλείμματος παραθέτω τα ακόλουθα: Στο έγγραφο της απόφασης της ίδρυσης του Πειραματικού Μουσικού Γυμνασίου προέβλεπε 5 ώρες και 20 λεπτά για διδασκαλία και 2 ώρες και 45 λεπτά για διαλείμματα και φαγητό. Στο σημερινό πρόγραμμα τις ημέρες Δευτέρα, Τετάρτη και Παρασκευή έχουμε 5 ώρες και 55 λεπτά για διδασκαλία και 50 λεπτά για διαλείμματα, την Τρίτη και Πέμπτη 6 ώρες και 30 λεπτά  για διδασκαλία και 45 λεπτά για διαλείμματα. 

Νομίζω πως είναι καιρός ν’ αποβάλουμε δια παντός από το Σχολείο μας την αρρυθμία, για λόγους «ανάρμοστης συμπεριφοράς της», και να εδραιώσουμε το ρυθμό - την ευρυθμία.

Μια σύγκληση συλλόγων διδασκόντων γυμνάσιου και λυκείου, με το συγκεκριμένο θέμα, νομίζω ότι θα έλυνε το πρόβλημα. Εκεί η καθεμιά κι ο καθένας από εμάς ν’ αναλάβουμε την ευθύνη μας.

Παλλήνη, 6 Δεκεμβρίου 2014

Νίκος Γιαννάκης